ReadyPlanet.com
dot dot
พระคัมภีร์มหาโชตรัต ตอนที่ 2 article

 

   
     
    โดย  ยส  พฤกษเวช
     
   

          ยาริดสีดวงมหากาฬ      ขึ้นในลำคอเปื่อยก็ดี  เป็นยอดขึ้นในคอก็ดี ให้แสบร้อนกินอาหารมิได้  เอาใบผักหนอก ๑  รากหญ้าคา ๑ ใบมหากาฬ ๑  ใบแพงพวยเทศ ๑  เกลือ ๑  ยาทั้งนี้เอาเสมอภาค  ตำให้แหลดห่อผ้าแพร  อมหายมามากแล้ว  ตำรานี้ของพระอุดมญาณ
          อนึ่ง  เอาผลมะกรูด  ๓  ผล  ไพล ๑  ขมิ้นอ้อย ๑  โกฐกรักกรา ๑  เอาเสมอภาคบดเป็นลูกกลอนกิน  ๓  วัน  แล้วจึงกินยากองนั้นไปเถิด  เป็นยาคู่กันแล
  
          ยาแก้โลหิตร้าย  อันจะกลายเป็นริดสีดวง      ท่านให้เอารากส้มกุ้ง ๘  บาท  ผักแพวแดง ๒  บาท  แก่นแสมทั้ง ๒  ตรีกฏุก ๑  สะค้านมดยอบ ๑  สารส้ม ๑  เอาสิ่งละ ๑  บาท  สำหรับอยู่ไฟไม่ได้ให้ขัดระดูวิเศษนักแล

          ยาแก้บ้าดีเดือด       บ้าเพื่อโลหิตเพื่อลม  บ้าเงื่องบ้าเหงา บ้าเขลาเป็นทุกข์ บ้าทุขรำพึง บ้าพิกลจริตต่างๆ  บางจำพวกก็ให้กลัวคน บางทีก็ร้องไห้  บางทีก็หัวเราะ  บางทีให้คลั่งไคล้ดังพรายเข้าอยู่ เพราะโลหิตนั้นเข้าจับหัวใจ  จึงให้เป็นบ้าต่างๆ  ท่านให้ทำยานี้กิน  เอาพริกล่อน ๔ บาท  ขิงแห้ง ๑  ชั่ง กระเทียมดิบ ๑  ชั่ง  ผลมะกรูด ๑๕  ผล  ยานี้ให้ต้มด้วยน้ำมะพร้าวนาฬิเก ๓  ผล  ต้มให้งวดกรองเอาแต่น้ำให้ได้แต่ ๒ ทะนานด้วยทะนาน ๑๐๘  ใส่น้ำผึ้งทะนาน ๑  ตั้งไฟกวนแต่พอสบกัน  เสกด้วยพระ
อิติปิโส  ให้ได้ ๑๐๘  จบ  แล้วเอาพิมเสนปรุงลงแต่พอสมควร  ถ้าคนบ้าไม่กิน  ก็ให้เอาใส่ลงในข้าวปลาอาหารทั้งปวงให้กินให้ได้  ๓  มื้อ  หายแล

          ยาสังขไทย       เอาสังข์เผา ๑  สลึง  แก่นแสมทะเล ๒  สลึง  เทียนดำ ๑  บาท  ว่านน้ำ ๑  สลึง  ผลสมอไทย ๑  บาท  พริกไทย ๒ สลึง  ขิงแห้ง ๒  สลึง  ดีปลี ๒  สลึง  เปลือกตาเสือ ๒  สลึง  เปลือกสะท้อน ๒ สลึง  รากทนดี ๑  บาท  ทำผงละลายสุรากิน  ขับโลหิตอันพิกลนั้นให้ออกสะดวกดี 

     
   

          อนึ่ง   เอามหาหิงคุ์ ๙  สลึง  เทียน ๓  สลึง  รากเจตมูลเพลิง ๕  สลึง  เปล้าน้อย ๕  สลึง  เปล้าใหญ่ ๕  สลึง  สหัสคุณเทศ ๕ สลึง  ผลผักกาด ๕  สลึง  ใบกระวาน ๗  สลึง  กานพลูบาทเฟื้อง  สะค้านบาทเฟื้อง  ช้าพลูบาทเฟื้อง ขิงแห้งบาทเฟื้อง  รากจิงจ้อใหญ่บาทเฟื้อง  ว่านน้ำบาทเฟื้อง  ว่านหางช้างบาทเฟื้อง  พริกล่อนเท่ายาทั้งหลาย  ทำผงอาน้ำใบกะเม็งเป็นกระสายยา  ละลายน้ำผึ้งรวงกิน  ถ้าจะแก้ละลายน้ำส้มซ่ากิน  แก้ลมจับหัวใจให้มืดมัวฟุ้งซ่าน  ละลายด้วยน้ำดอกไม้ปรุงพิมเสน  ถ้าหาและมิได้  ให้กระวนกระวายผอมแห้งไป  ละลายน้ำมะงั่ว  ถ้าเมื่อยในกระดูก ละลายน้ำใบกะเม็งปรุงการบูร   ถ้าตัวร้อนละลายน้ำซาวข้าวกิน  ถ้าหนาวละลายน้ำขิงน้ำข่า  เอาดีงูแทรกกินหาย  ถ้าปวดศีรษะละลายน้ำขิงแทรกแมงมุมตายซาก  ๓  ตัว  ทาหน้าผากกระหม่อม  ถ้ารุโลหิตละลายน้ำใบว่านหางช้างแทรกมูลหนูพุกสลึงหนึ่งอุ่นไฟให้ร้อนทาหน้าผากหาย   ถ้าเป็นป่วงเอาหูกระแชงต้มละลายยานี้กินหาย  ถ้าลงท้องละลายสุรากินหาย  ถ้าท้องผูกพรรดึกละลายน้ำมะขามเปียก   ถ้ากินข้าวิได้ละลายน้ำบอระเพ็ด  ถ้าเจ็บบั้นเอวเอาไผ่สีสุกต้มด้วยน้ำท่า  เคี่ยวให้งวดละลายยานี้กินหาย    ถ้าจะกินไปทุกวันให้ละลายน้ำผึ้ง  เป็นลูกกลอนหนักสลึงหนึ่ง  จะให้เจริญธาตุทั้ง ๕  ให้บริบูรณ์  ยานี้เป็นมหาวิเศษนัก  ถ้าผู้ใพบให้เร่งทำกินให้จงได้เถิด  ได้ทำมามากแล้ว

     
   

          ยาผายโลหิตพิษฝีในมดลูก      เอาใบมะกา ๑  ใบมะขาม ๑  ใบส้มป่อย ๑  ฝักราชพฤกษ์ ๑  ใบตองแตก ๑  ผลคัดเค้า ๑  เอาเสมอภาคต้ม ๓  เอา ๑  แล้วปรุง ๑  สลึง  ยาดำ ๑  สลึง  กินแต่พอกำลัง  ผายแก้โลหิตพิษฝีในท้อง  ฝีในมดลูกอันเจ็บนั้นหายแล
          อนึ่ง   เอาผลขี้กาแดงผล ๑  ผ่า ๔  ซีกทิ้งเสียซีก ๑  ขมิ้นอ้อย ๓  ท่อน  บอระเพ็ด ๓  ท่อน  ต้มด้วยสุรากินแก้โลหิตอันขัดและฝีในมดลูกหายแล
          อนึ่ง   เอาดีปลี ๑  รากช้าพลู ๑  รากเจตมูลเพลิงแดง ๑  สะค้าน ๑  พริกไทย ๑  ไพล ๑  ผิวมะกรูด ๑  ใบคนทีสอ ๑  เอาเสมอภาคทำผงละลายสุรากินแก้พิษโลหิตคับคั่งดีนัก  มิให้กลายเป็นมานโลหิตและฝีได้เลย
          อนึ่ง   ยาดองสำหรับโลหิตเน่าร้าย  อันขัดระดูนั้น  ท่านให้เอาประดู่ส้ม ๔  บาท  เทพธาโร ๒  บาท  จันทน์หอม ๑  บาท  สนเทศ ๔ บาท  เปลือกอบเชย ๒  บาท  ผลจันทน์ ๑  บาท  ใบกระวาน ๑  บาท  กานพลู ๑  บาท  การบูร ๑  บาท  รากมะขาม ๑  บาท  เปลือกตาเสือ ๑  บาท เปลือกสะท้อน ๑  โลดทะนง ๑  เปลือกมะยมตัวผู้ ๒  สลึง  มะไฟเดือนห้า ๑  บาท  เอื้องเพ็ดม้า ๑  บาท  สมอร่องแร่ง ๑  บาท  แก่นแสมสาร ๑  บาท แก่นแสมทะเล ๑  บาท  ใช้แช่ด้วยสุรา ๕  ทะนาน  ฝังข้าวเปลือกไว้  ๓  วัน  พลีจงดีกินแต่พอกำลัง  ขับโลหิตเน่าดังน้ำคาวปลาดังน้ำล้างเนื้อหายสิ้นแล

     
           ยาแก้โลหิตระดูแห้งไป      หญิงใดมีระดูมาแล้วโลหิตนั้นกลับหายแห้งไม่มีมาตาประเวณีหญิงนั้นไปทุกข์สัตว์  เบาให้ขัดที่หัวเหน่า หาแรงมิได้  เสียดสีข้าง  บางทีให้จุกอกขึ้นมา  ครั้นนวดก็ค่อยสบายแล้วกลับมาเป็นเล่า  หลายครั้งหลายที  จึงให้กลายเป็นฝีในมดลูก  ลางทีก็กลายเป็นลมก้อน ลมเถา  โรคนั้นว่า กระษัยดานเถา  ท่านแต่งยานี้ไว้สำหรับผู้หญิง  ด้วยว่าจะถึงซึ่งความตายเพราะโลหิตนั้น  ท่านให้เอาน้ำข่าจอก ๑  น้ำขิงจอก ๑  น้ำไพลจอก ๑  น้ำผักเสี้ยนจอก ๑  น้ำมะนาวจอก ๑  พริก ๑ ขิง ๑ ดีปลี ๑  บดปรุงใส่ถ้วยตั้งในปากหม้อลงข้าวให้ร้อนแล้วเอาเหล็กสรรพคุณเผาไฟให้แดง  แล้วใส่ลงในน้ำย่านั้นให้ได้  ๓  หน  เสกด้วย  สักกัตวา  ๓ จบ  แล้วจึงเสกด้วย  (ปุปผํสาอุป  ปชชติ)  ตามกำลังวัน แล้วจึงกินเถิด ดีนักแล
 
          ยาขับโลหิต     เอาผลกระวาน ๑  หัวแห้วหมู ๑  เทพธาโร ๑  ขิงแครง ๑  หัวอุตพิด ๑  ขิง ๑  กระเทียม ๑  ข่า  รากสะแก ๑  ขมิ้นชัน  ๓  หัว  รากหนามแดง ๑  รากกรด ๑  รากพุดนา ๑  ทำเป็นผงละลายน้ำผึ้งกินขับโลหิตยากดีนักแล

          ยาดองสำหรับอยู่ไฟไม่ได้  ย่อมให้อาเจียน กินเผ็ดกินร้อนไม่ได้  แก้ไปถึงมุตกิดมุตฆาตด้วย  เอารากส้มกุ้ง ๑  สลึง  ยาข้าวเย็น๑  สลึง  เจตมูลเพลิง ๒  สลึง  มะแว้งทั้งสองสิ่งละ ๑  สลึง  ตรีผลา ๑  ตรีกฏุก ๑  สิ่งละ ๒  สลึง  รากช้าพลู ๑  สลึง  รากเสนียด ๔  สลึง  สมุลแว้ง ๑ สลึง  ขมิ้นเครือ ๑  สลึง  เทียนดำ ๒  สลึง  เทียนขาว ๒  สลึง  ผลจันทน์ ๑  สลึง  ผลเอ็น ๑  สลึง  จันทน์ทั้งสองสิ่งละ ๑  สลึง  แช่สุราฝังข้าวเปลือกไว้ ๓  วัน  กินหายแล
          อนึ่ง    เอาแก่นขี้เหล็ก ๑  เปลือกทองหลางใบมน ๑  รากฝ้ายเทศ ๑  ต้มกินวิเศษนักแล  ได้ใช้มาแล้วอย่าสนเท่ห์เลย

     
   

          ยาแก้ระดูอยู่ไฟไม่ได้เลย        เอาสน ๑  แก่นแสมสาร ๑  พริกไทย ๑  รากเจตมูล ๑  เทียนดำ ๑  สารส้ม ๑  เอาเสมอภาคแช่สุรากินดีนักแล

          ยาแก้ระดูไม่สะดวก        เอาหญ้าไซกำมือ ๑  พริก ๓๓  เม็ด   กระเทียม ๓ หัว  ขิง ๑  ดีปลี ๑  บดละลายน้ำสุรากินดีนัก  แก้โลหิตแก้ริดสีดวงหายแล 
           อีกขนานหนึ่ง   เอาพริกไทย ๑  เฟื้อง  ไพล ๑  สลึง  แก่นแสมทะเล ๑  เฟื้อง  บดละลายสุรา  กินแก้โลหิตขัด ๔  เดือน ๕  เดือน  ก็ออกแล

          ยาแก้โลหิตจับหัวใจให้คลั่ง       ถ้าจะแก้เอาแก่นแสมทะเล ๑  แก่นปรู ๑  แก่นมะขาม ๑  ฝักส้มป่อย ๑  มูลโคข้างพ้อม ๑  ยาทั้งนี้เอาสิ่งละ ๑  บาท  ดองสุราไว้  ๓  คืน  กินแก้โลหิตอันแห้งกรังอยู่  ๓  ปี  ออกมาแล
          ยาชำระโลหิต      ท่านให้เอาตาอ้อยแดง  ๑๒  บาท  ใบมะนาว ๘  บาท  ดีปลี  ๔  บาท  น้ำส้มสายชู ๔  จอก  น้ำใบมะขามเคี้ยว ๔ จอก  ผ้ากรองจนหมด เอาส่วน ๑  น้ำท่า ๓  ส่วน  ต้ม ๔  เอา ๑  ใส่เกลือแต่พอสมควร  กินเช้าเย็น  เป็นอัตรากินไปถึง  ๓  หม้อ ๔  หม้อ  ถ้าเติมทีหนึ่งอย่ากินเลย  ให้ต้มเอาใหม่  กินไปถึงวันหนึ่ง  แล้วจึงให้ชำระด้วยยาประจุโลหิตอีกเล่า  จงให้กินยาขับโลหิตเน่าร้ายให้ออกจงสิ้นเชิงแล้ว  ให้นัตถุ์ยาแก้โลหิตนั้นต่อไปแล้วจึงแก้ดีแก้ลมตามอันดับกันเถิด

     
   

          ยาสำหรับปลูกโลหิต      เอาตาอ้อยแดง ๑  ใบมะนาว ๑  น้ำส้มสายชู ๓  ส่วน  เอาน้ำท่าส่วน ๑  ต้มให้งวดกินเช้าค่ำ  ถึง ๔  หม้อ แล้วจึงชำระอีกเล่า  จึงให้กินยาขับโลหิตร้ายเสียจึงคลาย  ถ้ากินยาขับโลหิตเข้าไปแล้วไซร้  โลหิตแห้งไปขับไม่ออกเลย  ถ้าแพทย์ผู้ใดจะวางยาชำระล้างท้องเสียก่อน  แล้วจึงให้แต่งยาปลูกไฟธาตุขึ้นให้ปกติแล้ว  จึงบำรุงโลหิตขึ้นเถิด

          ยาขับโลหิต      เอาแก่นมะซาง ๑  แก่นมะหาด ๑  ฝักส้มป่อย ๑  ทองเครือ ๑  หัวมหากาฬ ๑  จันทน์แดง ๑  เอาเสมอภาคแช่สุราฝังข้าวเปลือกไว้  ๓  วัน  เอาทองผูกคอหม้อไว้หนัก  ๑  บาท  จึงกินยานี้วิเศษนักแล

          ยาขับโลหิต      เอาเบญจขี้เหล็กทั้ง ๕  ผลสมอทั้ง  ๓  ผลมะขามป้อม ๑  เอาแต่เนื้อ เอาตรีกฏุกสิ่งละ ๒  บาท  สารส้ม ๒  สลึง  น้ำประสานทอง ๒  สลึง  ผลสลอดทั้งเปลือกเอา ๘  เมล็ดต้ม ๔  เอา  ๑  ตากแห้งแช่สุรากิน  ขับโลหิตเน่าร้ายออกสิ้นเชิงแล 

          ยาขับโลหิต      เอาแก่นมะซาง ๑  แก่นมะหาด ๑  ฝักส้มป่อย ๑  ทองเครือ ๑  หัวมหากาฬ ๑  จันทน์แดง ๑  เอาเสมอภาคแช่สุราฝังข้าวเปลือกไว้  ๓  วัน  เอาทองผูกคอหม้อไว้หนัก  ๒  บาท  แล
 

     
            ยาบำรุงโลหิต      อนึ่ง  เอาผลจันทน์ ๒  สลึง  ดอกจันทน์ ๒  สลึง  ดอกบุนนาค ๒  สลึง  กานพลู ๒  สลึง  ใบกระวาน ๑  บาท เทียนดำ ๑  สลึง  โกศสอเทศ ๒  สลึง  พริกไทย ๒  บาท  ขิงแห้ง ๒  บาท  ดีปลี  ๒  บาท  อบเชยเทศ ๒  สลึง  ยาทั้งนี้ทำผงละลายน้ำผึ้งเป็นลูกกลอนกินเป็นยาบำรุงโลหิต  ถ้าโลหิตกรังก็ดี เน่าเป็นน้ำชานหมากก็ดี เป็นดังน้ำมะขามเปียก เอาน้ำตาลทรายรำหัดกินหายแล

          ยาแก้โลหิตสตรีอันขัด      สะค้าน ๑  รากช้าพลู ๑  ขิงแห้ง ๑  ดีปลี ๑  รากเจตมูล ๑  เอาเสมอภาค  ทำผงชั่งเอาหนักสิ่งละ  ๑๒  บาท แล้วเอาสหัสคุณเทศทั้ง ๒  หนักสิ่งละ  ๘  บาท  ข่าแห้ง ๑  พริกล่อน ๑  รากคนทา ๑  ผิวมะกรูด ๑  ยาทั้งนี้เอาสิ่งละ ๑  บาท  เบญจหอยทั้ง ๕  เป็นต้น เผาให้ไหม้ระอุ  เอาสิ่งละ ๔  บาท  ทำผงละลายสุราก็ได้  น้ำไพลก็ได้  กินแก้โลหิตสตรีอันขัดระดูดีนัก  แก้สันนิบาตและลมเอาน้ำส้มซ่าก็ได้และผายโลหิตด้วย
 เดือน  ๕, ๖, ๗, ๙  เป็นบ้าเพื่อโลหิต  เดือน  ๙, ๑๐, ๑๑, ๑๒  เป็นบ้าเพื่อลม  เดือน  ๑, ๒, ๓, ๔   เป็นบ้าเพื่อเสมหะ

          ยาขับโลหิตหลังคลอด    ถ้าคลอดบุตรนั้นขัดขวางอยู่  ให้เอากระเทียม ๑  มหาหิงคุ์ ๑  ยาดำ ๑  รง ๑  พริก ๑  ขิง ๑  ประสมกันบดละลายสุรากินโลหิตออกดีนัก

     
   

          ยาเจียระไนเพชร       แก้โลหิตพิการ  แก้ลมจับหัวใจ  ท่านให้เอาผลช้าพลู ๑  ผลจันทน์ ๑  กระวาน ๑  กานพลู ๑  ดีปลี ๑  ยาทั้งนี้เอาสิ่งละ ๑  บาท  เทียนดำ ๒  บาท  เมล็ดโหระพาต้น ๒  บาท  สะค้าน ๒  บาท  ผักแพวแดง ๔  บาท  สหัสคุณเทศเท่ายาทั้งหลายหนัก  ๑๙  บาท  ทำเป็นผงรำหัดการบูร  ละลายน้ำร้อนก็ได้  ให้กินแก้สรรพลมทั้งปวงก็ได้  แก้โลหิตเน่าร้าย  ถ้าคลอดบุตรก็ดี  อยู่ไฟไม่ได้ก็ได้  จะกลายเป็นริดสีดวงแห้ง  เป็นฝีภายในมดลูก  ถ้าผู้ใดได้กินยานี้หายแล

          ยาบวรนาภี   แก้โลหิตเน่าร้าย       แก้โลหิตเน่าร้าย  อันขัดปัสสาวะ ขัดหัวเหน่า  ให้จับขัดในท้องน้อยดังคลอดบุตร  ให้ร้องครางอยู่ดังจะขาดใจตาย  ท่านให้เอา  เปลือกกุ่มบก ๑  ไพล ๑  ลำพันแดง ๑  รากอังกาบ ๑  สมอไทย ๑  สมอพิเภก ๑  ผลผักชีล้อม ๑  ผลผักชีลา ๑ รากพันงูแดง ๑  รากละหุ่งแดง ๑  กระวาน ๑  กานพลู ๑  ข่า ๑  ตะไคร้หอม ๑  ขมิ้นอ้อย ๑  ผลช้าพลู ๑  เมล็ดในราชพฤกษ์ ๑  รากผักโหมหิน ๑ ดีปลี ๑  สะค้าน ๑  เปลือกโลด ๑  ว่านเปราะ ๑  เทียนทั้ง ๕  โกฐทั้ง ๕  ยาสมุนไพรนั้นเอาสิ่งละ ๑  บาท  เครื่องเทศนั้น  ให้เอาสิ่งละ  ๒  สลึง  ทำผงละลายด้วยน้ำขิง น้ำข่า น้ำไพลกินเถิด

          อีกขนานหนึ่ง    เอาช้าพลู ๑  เมล็ดในฝักราชพฤกษ์ ๑  รากผักโหมหิน ๑  ดีปลี ๑  สะค้าน ๑  เปลือกโลด ๑  ว่านเปราะ ๑  เทียนทั้ง๕  โกฐทั้ง ๕  และยาสมุนไพรนั้นเอาสิ่งละ ๑  บาท  เครื่องเทศสิ่งละ  ๒  สลึง  ทำผงปั้นแท่งไว้ฝนด้วย น้ำข่า น้ำขิง  น้ำไพลกินแก้โลหิตพิการ เป็นโรคต่างๆ นั้นแล

     
            ยาต้มแก้พิษโลหิตกรังระดูอันขัดต่าง ๆ   ให้เอาผักไห่ทั้งต้นทั้งรากทั้ง ๑  รากฟักข้าว ๑  รากขี้กาแดง ๑  ขมิ้นอ้อย ๑  ผลคัดเค้า ๑ เอาเสมอภาคต้ม ๓ เอา ๑  กินขับโลหิตเน่าร้ายทั้งปวงนั้นออกสิ้นเชิงแล

          ยาอัษฏางคุลี       ท่านให้เอาเปลือกผลเงาะ ๑  โกฐเขมา ๑  โกฐจุฬาลัมพา ๑  เทียนขาว ๑  เทียนเยาวภาณี ๑  ตรีกฏุก ๑  อาเสมอภาคทำผงละลายน้ำส้มซ่าก็ได้ กินหาย  แก้ลมจับหัวใจ

          ยาอัษฐังควุติ       ท่านให้เอาเปลือกต้นเงาะ ๑  ตรีกฏุก ๑  โกฐกระดูก ๑  โกฐเขมา ๑  โกฐสอ ๑  โกฐพุงปลา ๑  เทียนทั้ง ๕  ชะเอมเทศ ๑  สมุลแว้ง ๑  เอาเสมอภาคทำผงละลายน้ำส้มซ่า กินแก้ระส่ำระสาย  แก้สรรพลมริดสีดวง  หอบไอ  ผอมเหลือง  แก้ลมจุกเสียด แก้ลมวิงเวียน แก้ลมทั้ง  ๘๐  จำพวกหายแล 
          อีกขนานหนึ่ง   เอาสหัสคุณเทศ ๑  มหาหิงคุ์ ๑  ว่านน้ำ ๑  รากเจตพังคี ๑  ข่าลิง ๑  รากผักโหมหิน ๑  โกฐทั้ง ๕   เทียนทั้ง ๕  เอาสิ่งละ  ๒  สลึง  กุ่มน้ำ ๑  ส่วน  รากจิงจ้อ ๒  ส่วน  แล้วจึงเอารากเจตมูลเพลิง  ๙  ส่วน  รากตองแตก ๑๐  ส่วน  ทำเป็นผงละลายน้ำส้มซ่าก็ได้ น้ำผึ้งก็ได้  กินแก้สรรพโรค ให้กินข้าวได้  แก้อาเจียนลมเปล่า  เป็นหืดไอ  ให้สะอึก  ให้บวม  ๕  ประการ  และลมตีขึ้น  แก้ริดสีดวงทั้งปวงหายแล

     
   

          ยาแก้โลหิตตกทางโยนี      โลหิตนั้นร้ายนัก    ลางทีออกสดๆ  ลางทีเน่าออกมาดังน้ำคาวปลา  ถ้าจะแก้เอาผลมะตูมแห้ง ๑  ใบคนทีสอ๑  ผักเสี้ยนผี ๑  เอาเสมอภาคต้ม  ๓ เอา ๑  กินหายแล
          อาการและสรรพยาแก้โลหิตปกติโทษ        ในที่นี้จะกล่าวปกติโลหิต  อันบังเกิดแต่ก้อนหทัยนั้นก่อนเป็นปฐม  เมื่อจะบังเกิดนั้นกระทำให้จิตระส่ำระสาย  ใจนั้นลอยไปและให้เพ้อบ่นไป  หาสติมิได้  มักให้ขึ้งโกรธเป็นกำลัง  ต่อมีระดูมาแล้วจึงคลาย

          ยาเกสราทิคุณ  แก้โลหิตปกติโทษดวงหทัย       เอาโกฐทั้ง ๕  เทียนทั้ง ๕  ผลจันทน์ ๑  ดอกจันทน์ ๑  จันทน์ทั้ง ๒  กฤษณา ๑ กระลำพัก ๑  อบเชยเทศ ๑  ขมิ้นเครือ ๑  แก่นสน ๑  สักขี ๑  ชะลูด ๑  สมุลแว้ง ๑  ดอกจำปา ๑  ดอกกระดังงา ๑  ดอกมะลิ ๑  ดอกพิกุล ๑  เกสรบัวหลวง ๑  เกสรบุนนาค ๑  สิ่งละ ๒  ส่วน   เลือดแรด ๑  เบญจกูลสิ่งละ ๔  ส่วน  ฝางเสน ๘  ส่วน  ดอกคำฝอย ๑๖  ส่วน  ตรีผลาตามพิกัด   ต้มตามวิธีให้กินแก้โลหิตปกติโทษดวงหทัยนั้น หายวิเศษนัก

          ยาอุดมโอสถ (น้อย)       เอาโกศทั้ง ๕  เทียนดำ ๑  ลูกจันทน์เทศ ๑  จันทน์แดง ๑  จันทน์ขาว ๑  กฤษณา ๑  กระลำพัก ๑  อบเชยเทศ๑  สมุลแว้ง ๑  สน ๑  สักขี ๑  ชะเอมเทศ ๑  เปราะหอม ๑  สารพัดพิษ ๑  สมอเทศ ๑  สมอไทย ๑  เจตพังคี ๑  ว่านน้ำ ๑  บอระเพ็ด ๑  แห้วหมู๑  เกสรบุนนาค ๑  เกสรสารภี ๑  ดอกพิกุล ๑  สิ่งละ  ๒  ส่วน  สารส้ม ๔  ส่วน  ดอกคำฝอย  ๑๖  ส่วน  ทำเป็นจุณบดทำแท่งไว้ละลายน้ำดอกไม้แทรกพิมเสน  ให้กินแก้โลหิตปกติโทษอันบังเกิดแต่กองหทัยนั้นวิเศษนัก

     
            ยาประทุมเกสรา  แก้โลหิตปกติโทษอันบังเกิดแต่ขั้วดี       เอาจันทน์ทั้ง ๒  อบเชยทั้ง ๒  กระดอม ๑  บอระเพ็ด ๑  แห้วหมู ๑  สิ่งละ๒  ส่วน  โกศทั้ง ๕  บัวน้ำทั้ง ๕  สิ่งละ ๔  ส่วน  เบญจกูลตามพิกัดต้มตามวิธี      ให้กินแก้โลหิตปกติโทษอันบังเกิดแต่ขั้วดีนั้นกระทำให้สวิงสวายหายวิเศษนักแล

          ยามหาทิพรส       ท่านให้เอาโกฐทั้ง ๙  เทียนทั้ง ๗  เปราะหอม ๑  กระดอม ๑  แห้วหมู ๑  มะตูมอ่อน ๑  ตรีผลา ๑  จุกโรหินี ๑ ผลสารพัดพิษ  ผลจันทน์ ๑  ดอกจันทน์ ๑  กระวาน ๑  กานพลู ๑  อบเชยทั้ง ๒  สิ่งละ  ๒  ส่วน  ดอกสะเดา ๔  ส่วน  ตรีกฏุกตามพิกัด  บดทำแท่งแทรกพิมเสน  ให้กินแก้โลหิตปกติโทษ  อันบังเกิดแต่ขั้วดีนั้นหายแล 

          ยาโอสถทิพคุณ       ท่านให้เอาโกศทั้ง ๕  เทียนทั้ง ๕  ผลจันทน์ ๑  ดอกจันทน์ ๑  จันทน์ทั้ง ๓  สมอทั้ง ๒  มะขามป้อม ๑  พริกไทย๑  สิ่งละส่วน  อบเชย ๑  สมุลแว้ง ๑  ชะเอมเทศ ๑  กฤษณา ๑  กระลำพัก ๑  ชะลูด ๑  ขอนดอก ๑  แก่นสน ๑  สักขี ๑  บอระเพ็ด ๑  สิ่งละ ๒  ส่วน แห้วหมู ๑  มะตูมอ่อน ๑  จุกโรหินี ๑  สังกรณี ๑  เนระพูสี ๑  สิ่งละ ๓  ส่วน  กระวาน ๑  กานพลู ๑  เทพทาโร ๑  แส้ม้าทะลาย ๑  โลดทะนง ๑  สิ่งละ ๔  ส่วน  เลือดแรด ๑  ฝางเสน ๑  สิ่งละ ๕  ส่วน  ดอกคำฝอย ๖  ส่วน  เบญจกูลตามพิกัด  บดทำแท่งไว้ละลายน้ำกระสายยาอันควรแก้โรคแทรกพิมเสนให้กิน  แก้โลหิตปกติโทษ  อันบังเกิดแต่ขั้วดีนั้นหายวิเศษนัก
 

     
   

          ยาเทพรังษิต     แก้พิษโลหิตอันบังเกิดแต่ผิวเนื้อ   เอาโกศสอ ๑ โกศกระดูก ๑  โกศเชียง ๑  เทียนขาว ๑  เทียนดำ ๑  เทียนข้าวเปลือก ๑  จันทน์แดง ๑  จันทน์ขาว ๑  กฤษณา ๑  กระลำพัก ๑  ขอนดอก ๑  ใบสันพร้าหอม ๑  ใบพิมเสน ๑  ผักกระโฉม ๑  สิ่งละส่วน  เปราะหอม๒  ส่วน  โกศหัวบัว ๖  ส่วน  บดทำแท่งไว้ละลายน้ำดอกไม้แทรกพิมเสนให้กิน  แก้พิษโลหิตอันบังเกิดแต่ผิวเนื้อนั้น หายวิเศษนักแล

          ยาบัณฑิตพระพรหม    เอาเปลือกโลด ๑  เปลือกมะเฟือง ๑  โลดทะนง ๑  กระวาน ๑  กานพลู ๑  อบเชย ๑  ชะลูด ๑  สิ่งละส่วน ไพล ๑  กระชาย ๑  ตรีกฏุก ๑  สิ่งละ ๒  ส่วน  เกสรสารภี ๑  เกสรบุนนาค ๑  เกสรบัวหลวง ๑  สิ่งละ ๔  ส่วน  คำฝอย ๕  ส่วน  ดอกพิกุล ๖  ส่วน ทำเป็นผง  เอาน้ำเทียนดำต้มเป็นกระสายบดทำแท่งไว้  น้ำโคกกระสุนต้มแทรกพิมเสน  ชะมด  ให้กินแก้โลหิตปกติโทษ  อันบังเกิดแต่ผิวเนื้อนั้นหายวิเศษนักแล

          ยาอุดมโอสถ (ใหญ่)         ท่านให้เอาดินประสิวขาว ๑  สารส้ม ๑  การบูร ๑  สิ่งละ ๑  ส่วน  เถามวกทั้ง ๒  ขมิ้นอ้อย ๑  สักขี ๑ เถาวัลย์เปรียงแดง ๑  เถาหญ้านาง ๑  สิ่งละ ๒  ส่วน  โกฐทั้ง ๕  เทียนทั้ง ๕  ผลจันทน์ ๑  ดอกจันทน์ ๑  กระวาน ๑  กานพลู ๑  จันทน์ทั้ง ๒  กฤษณา๑  กระลำพัก ๑  อบเชย ๑  ชะลูด ๑  ตรีกฏุก ๑  สิ่งละ ๓  ส่วน  ดอกจำปา ๑  ดอกกระดังงา ๑  ดอกบุนนาค ๑  ดอกพิกุล ๑  สิ่งละ ๔  ส่วน  เลือดแรด๖  ส่วน  ฝางเสน ๑๐  ส่วน  คำฝอย ๒๔ ส่วน  ตรีผลาตามพิกัด  บดทำแท่งไว้ละลายน้ำดอกไม้แทรกชะมดพิมเสน  ให้กินแก้โลหิตปกติโทษ  อันบังเกิดแต่ผิวเนื้อนั้นหายวิเศษนักแล

     
            ยาจักรพรรดิ์   แก้โลหิตปกติโทษ  อันบังเกิดแต่เส้นเอ็น        ขนานนี้ เอาโกฐทั้ง ๕  เทียนทั้ง ๕  สิ่งละส่วน  ผลจันทน์ ๑  ดอกจันทน์๑  กระวาน ๑  กานพลู ๑  จันทน์ทั้ง ๒  กฤษณา ๑  กระลำพัก ๑ ชะลูด ๑  แก่นสน ๑  สมุลแว้ง ๑  ชะเอมทั้ง ๒  ดอกสารภี ๑  ดอกพิกุล ๑ รากระงับพิษ ๑  มะตูมอ่อน ๑  แก้วหมู ๑  แฝกหอม ๑  สิ่งละ ๔  ส่วน  แก่นประดู่ ๑  แก่นขี้เหล็ก ๑  แก่นราชพฤกษ์ ๑  แก่นมะเกลือ ๑  สิ่งละ ๕ ส่วน  ขมิ้นเครือ ๑  เบญจกูล ๑  สิ่งละ ๘  ส่วน  เถาวัลย์เปรียง ๑๐  ส่วน  ตรีผลาตามพิกัดทำเป็นจุณ  เอาเลือดแรดต้มเป็นกระสาย  บดทำแท่ง  ไว้ละลายน้ำดอกคำต้มแทรกชะมด ๑  พิมเสน ๑  หญ้าฝรั่น ๑  ให้กินแก้โลหิตปกติโทษ  อันบังเกิดแต่เส้นเอ็นนั้นหาย

          ยาหิศรนิมิต      เอาแก่นแสมทั้ง ๒  แก่นปรู ๑ แก่นมะหาด ๑  ฝักส้มป่อย ๑  สิ่งละส่วน  ขมิ้นเครือ ๑  แก่นราชพฤกษ์ ๑  สิ่งละ ๒ ส่วน  ตรีผล ๑  พริกไทย ๑  สิ่งละ ๔  ส่วน  เถาวัลย์เปรียง ๕  ส่วน  เถาวัลย์เหล็ก  ๑๐  ส่วน  เบญจกูล สิ่งละ ๑๒  ส่วน  ดินประสิว ๑  สารส้ม ๑  แต่พอรำหัด  เอาฝางเคี่ยว  ๓  ส่วน  ๑  เป็นกระสายยา ต้มตามวิธีให้กินแก้โลหิตปกติโทษอันเกิดแต่เส้นเอ็นนั้น
หายวิเศษนัก

           ยาเทพนิมิต    ท่านให้เอา  โกศสอ ๑  โกศเชียง ๑  โกศเขมา ๑  โกศน้ำเต้า ๑  สมุลแว้ง ๑  อบเชยเทศ ๑  ขมิ้นเครือ ๑  แก่นสน ๑ สักขี ๑  กระวาน ๑  กานพลู ๑  สิ่งละ ๒  ส่วน  ดอกลำดวน ๑  ดอกกระดังงา ๑  ดอกจำปา ๑  สิ่งละ ๓  ส่วน  จันทน์ทั้ง ๒  กฤษณา ๑  กระลำพัก ๑ ขอนดอก ๑  แก่นพรม ๑  ชะเอมเทศ ๑  หวายตะคร้า ๑  ดอกคำฝอย ๑  เลือดแรด ๑  สารส้ม ๑  สิ่งละ ๔  ส่วน  การบูร ๑  พริกไทย ๑  สิ่งละ ๕ ส่วน  แก่นแสม

     
   

          ยาจิตรเกสร   แก้โลหิตปกติโทษ อันเกิดแต่อัฐิ    เอาดอกมะกรูด ๑  ดอกมะนาว ๑  ดอกพิกุล ๑  ดอกบุนนาค ๑  เกสรบัวหลวง ๑ เกสรสัตตบุษย์ ๑  ดอกชะลูด ๑  โกศทั้ง ๕  แก่นสน ๑  จันทน์ทั้ง ๒  กฤ๐ษณา ๑  สิ่งละ ๒  ส่วน  แก่นสะเดา ๑  แก่นปรู สิ่งละ ๔  ส่วน  ดอกสะเดา ๕ ส่วน  ตรีกฏุกตามพิกัด  บดทำแท่งไว้ละลายน้ำฝางต้ม  แทรกพิมเสนให้กิน แก้โลหิตปกติโทษ อันเกิดแต่อัฐืนั้นหายวิเศษนัก

          ยาขจรทิพรส       เอาโกฐจุฬาลำพา ๑  โกฐสอเทศ ๑  เทียนดำ ๑  เทียนแดง ๑  กานพลู ๑  จันทน์ทั้ง๒  ชะเอม ๑  สมอทั้ง ๓  พริกไทย ๑  ผลผักชี ๑  ผลมะขามป้อม๑  ผลมะแว้ง ๑  สิ่งละ  ๒  ส่วน  ดอกจำปา ๘  ส่วน  บดทำแท่งไว้ละลายน้ำเทียนดำต้มแทรกชะมด พิมเสน  ให้กินแก้โลหิตปกติโทษ  อันเกิดแต่อัฐินั้นหายวิเศษนัก
 
          ยาแก้โลหิตอันเกิดแต่ในกองธาตุ        ให้เอาสมุลแว้ง ๑  ก่นสน ๑  กฤษณา ๑  เปราะหอม ๑  อบเชย ๑  ชะเอมเทศ ๑  เจตพังคี ๑ ว่านน้ำ ๑  แห้วหมู ๑  รากมะแว้งทั้ง ๒  สิ่งละส่วน  สมอพิเภก ๑  เจตมูลเพลิง ๑  ขิงแห้ง ๑  สิ่งละ ๔  ส่วน  สมอไทย ๑  สะค้าน ๑  พริกไทย ๑  สิ่งละ๘  ส่วน  มะขามป้อม ๑  รากช้าพลู ๑  ดีปลี ๑  สิ่งละ ๑๒  ส่วน  มะตูมอ่อน ๑๖  ส่วน  กระเทียมสุก ๒๔  ส่วน  บดทำแท่งไว้ละลายน้ำกระเทียมต้มแทรกการบูร ให้กินแก้โลหิตอันเกิดแต่กองธาตุนั้นหายวิเศษนักแล

     
            ยาแก้โลหิตอันเกิดแต่ในกองอาโป   เอาโกฐทั้ง ๕  เทียนทั้ง ๕  ผลจันทน์ ๑  ดอกจันทน์ ๑  มะตูมอ่อน ๑  กระวาน ๑  กานพลู ๑ สิ่งละ ๒  ส่วน  จันทน์แดง ๑  จันทน์ขาว ๑  ขิงแห้ง ๑  สิ่งละ ๔  ส่วน  พริกไทย ๘ ส่วน  ดีปลี ๑๒  ส่วน  ไพล ๕๗  ส่วน   บดปั้นแท่งไว้ละลายน้ำมะนาวแทรกพิมเสน ให้กินแก้วิเศษโลหิต  อันเกิดแต่กองอาโปธาตุนั้นหายแล
          อีกขนานหนึ่ง   เอาแก่นขี้เหล็ก ๑  แก่นมะซาง ๑  แก่นกรันเกรา ๑  รากจิงจ้อ ๑ รากส้มป่อย ๑  ผลราชดัด ๑  รากกรุงเขมา ๑ เจตมูลเพลิง  สิ่งละส่วน  ๔  ส่วน  สะค้าน ๘  ส่วน  รากช้าพลู ๑๒  ส่วน  มะตูมอ่อน ๑๖  ส่วน  บดทำแท่งไว้ละลายน้ำกานพลูต้มแทรกพิมเสน ให้กินแก้วิเศษโลหิต  อันเกิดแต่กองอาโปธาตุนั้นหายแล

          ยาแก้โลหิตอันเกิดแต่ในกองเตโชธาตุ        ถ้าจะแก้ให้เอาโกฐสอ ๑  โกฐกระดูก ๑  โกฐหัวบัว ๑  จันทน์ทั้ง ๒  กฤษณา ๑ กระลำพัก ๑  เทียนดำ ๑  ผลผักชี ๑  เมล็ดในมะนาว ๑  รากมะกล่ำทั้ง ๒  สิ่งละ ๔  ส่วน   ผิวมะกรูด ๑  ว่านน้ำ ๑  สารส้ม ๑  เกลือมูตร ๑  สิ่งละส่วน  สะค้าน ๑  สมอไทย ๑  สิ่งละ ๑๒  ส่วน  บดปั้นแท่งไว้ละลายน้ำร้อนแทรกพิมเสน ให้กินแก้วิเศษโลหิต  อันเกิดแต่เตโชธาตุนั้นหายวิเศษ
          อีกขนานหนึ่ง  เอาโกฐจุฬาลัมพา ๑  เทียนเยาวภาณี ๑  จันทน์ชะมด ๑  กานพลู ๑  รากสารพัดพิษ ๑  รากอัญชัน ๑  สารส้ม ๑ ดินประสิว ๑  สิ่งละส่วน  สะค้าน ๔  ส่วน  รากช้าพลู ๘  ส่วน  เจตมูลเพลิง ๑๒  ส่วน  บดปั้นแท่งไว้ละลายน้ำรากมะกล่ำเครือแทรกพิมเสน ให้กินแก้วิเศษโลหิต  อันเกิดแต่กองเตโชนั้นหายวิเศษนักแล
          อีกขนานหนึ่ง     เอาโกฐสอ ๑  โกฐเขมา ๑  เทียนดำ ๑  เทียนขาว ๑  กระวาน ๑  กานพลู ๑  มหาหิงคุ์ ๑  แห้วหมู ๑  ผลพิลังกาสา๑  เกลือเทศ ๑  เกลือสินเธาว์ ๑  สิ่งละส่วน  สะค้าน ๑  พริกไทย ๑  สมอไทย ๑  สิ่งละ ๔  ส่วน  รากช้าพลู ๑  ดีปลี ๑  มะขามป้อม ๑  สิ่งละ ๘ ส่วน  เจตมูลเพลิง ๑  ขิงแห้ง ๑  สมอพิเภก ๑  สิ่งละ ๑๒  ส่วน  บดทำแท่งไว้ละลายน้ำข่าต้มแทรกการบูร ให้กินแก้วิเศษโลหิต  อันเกิดแต่กองเตโชธาตุนั้นหายวิเศษนักแล

     
   

          ยาแก้วิเศษโลหิตอันเกิดแต่กองวาโยธาตุ       ถ้าจะแก้เอา เทียนดำ ๑  เทียนขาว ๑  เทียนข้าวเปลือก ๑  เทียนสัตตบุษย์ ๑  เทียนเยาวพาณี ๑  แก่นสน ๑  แห้วหมู ๑  สิ่งละ  ๒  ส่วน  มหาหิงคุ์ ๓  ส่วน  ขิงแห้ง  ๘  ส่วน  ผลจันทน์ ๑  ดอกจันทน์ ๑  กานพลู  สหัสคุณเทศ ๑  เปล้าน้อย ๑  สิ่งละ ๑  ส่วน  ดีปลี ๔  ส่วน  พริกไทย ๑๒  ส่วน  เกลือสินเธาว์ ๑๖  ส่วน  ทำเป็นจุณบดละลายน้ำส้มซ่า  ให้กินหนัก ๑  สลึง  แก้วิเศษโลหิตอันเกิดแต่กองวาโยธาตุนั้นแล
          อีกขนานหนึ่ง    เอาผลจันทน์ ๑  ดอกจันทน์ ๑  กานพลู ๑  ขมิ้นเครือ ๑  ดองดึง ๑  เบี้ยผู้เผา ๑  สิ่งละส่วน  รากพันงูแดง ๑ เทียนดำ๑  รากสลอดกินลง ๑  สิ่งละ ๒  ส่วน  ดีปลี ๑  รากช้าพลู ๑  สิ่งละ ๔  ส่วน  ขิงแห้ง ๑  เจตมูลเพลิง ๑  สิ่งละ ๘  ส่วน  พริกไทย ๑  สะค้าน ๑  สิ่งละ๑๒  ส่วน  เกลือสินเธาว์ ๑๖  ส่วน  บดปั้นเป็นแท่งไว้ละลายน้ำร้อนแทรกพิมเสนให้กินแก้วิเศษโลหิตอันเกิดแต่กองวาโยธาตุนั้นหายแล

         

     
           ยาแก้วิเศษโลหิตอันเกิดแต่กองวาตะ       ขนานหนึ่งเอา  เปลือกกุ่มบก ๑  เปลือกมะรุม ๑  ว่านน้ำ ๑  รากอังกาบ ๑  รากพันงูแดง ๑ รากละหุ่งแดง ๑  เปลือกโลด ๑  เมล็ดในราชพฤกษ์ ๑  เปราะหอม ๑  ขมิ้นอ้อย ๑  ไพล ๑  สิ่งละ ๑  ส่วน  หัวหญ้าชันกาด ๒  ส่วน  กระวาน ๑ กานพลู ๑  สิ่งละ ๓  ส่วน  ดีปลี ๑  มะขามป้อม ๑  รากช้าพลู ๑  สิ่งละ ๔  ส่วน  ขิงแห้ง ๑  สมอพิเภก ๑  เจตมูลเพลิง ๑  สิ่งละ ๘  ส่วน  พริกไทย ๑ สมอไทย ๑  สะค้าน ๑  สิ่งละ ๑๒  ส่วน  มหาหิงคุ์ ๑๖  ส่วน  บดทำแท่งไว้ละลายน้ำร้อน น้ำข่าแทรกพิมเสนการบูรให้กินแก้วิเศษโลหิตอันเกิดแต่กองวาตะสมุฏฐาน  กระทำให้จุกเสียด ให้แตกนั้น หายวิเศษนักแล            
           ยาแก้วิเศษโลหิตอันเกิดแต่กองปัถวีธาตุ      
ถ้าจะแก้เอา  สารส้ม ๑  ดินประสิวขาว ๑  ผลจันทน์เทศ ๑  เทียนดำ ๑  เทียนขาว ๑ ขมิ้นอ้อย ๑  ไพล ๑  หอยสังข์เผา ๑  เกลือสมุทร ๑  แห้วหมู ๑  กระเทียม ๑  สิ่งละ ๒  ส่วน  พริกไทย ๑  ขิงแห้ง ๑  ดีปลี ๑  สิ่งละ ๔  ส่วน  เจตมูลเพลิง ๑  สะค้าน ๑  ช้าพลู ๑  สิ่งละ ๘  ส่วน  สมอไทย ๑  สมอพิเภก ๑  มะขามป้อม ๑  สิ่งละ ๑๒  ส่วน  สมอเทศ ๑๖  ส่วน  บดทำแท่งไว้ละลายน้ำร้อนแทรกพิมเสนให้กินแก้วิเศษโลหิต อันเกิดแต่กองปัถวีธาตุนั้นหายวิเศษดีนักแล 
           อีกขนานหนึ่ง    เอาลำพัน ๑  สารพัดพิษ ๑  เมล็ดราชพฤกษ์ ๑  ดอกคำฝอย ๑  ฝางเสน ๑  รากพันงูแดง ๑  สิ่งละ ๑  ส่วน  ตรีกฏุก๑  สิ่งละ ๔  ส่วน  เจตมูลเพลิง ๑  สะค้าน ๑  ช้าพลู ๑  สิ่งละ ๘  ส่วน  สมอไทย ๑  สมอพิเภก ๑  มะขามป้อม ๑  สิ่งละ ๑๒  ส่วน  รากจิงจ้อ ๑๖  ส่วนบดปั้นแท่งไว้ละลายน้ำร้อนแทรกชะมดแทรกพิมเสนให้กินแก้วิเศษโลหิตอันเกิดแต่กองปัถวีธาตุนั้นหายวิเศษดีนักแล
           อีกขนานหนึ่ง   เอามหาหิงคุ์ ๑  ลำพัน ๑  ว่านน้ำ ๑  กระเทียม ๑  ไคร้หอม ๑  กระชาย ๑  สิ่งละ ๑  ส่วน  เจตมูลเพลิง ๑  สะค้าน ๑ ช้าพลู ๑  สิ่งละ ๔  ส่วน  สมอไทย ๑  สมอพิเภก ๑  มะขามป้อม ๑  สิ่งละ ๘  ส่วน  พริกไทย ๑  ขิงแห้ง ๑  ดีปลี ๑  สิ่งละ ๑๒  ส่วน  เปลือกกรันเกรา๑๖  ส่วน  บดทำแท่งไว้ละลายน้ำร้อนแทรกการบูร  ให้กินแก้วิเศษโลหิตอันเกิดแต่กองปัถวีธาตุนั้น
     
   

          ยามหาทิพรส     ขนานนี้ท่านให้เอาพิมเสน ๑  ชะมดเชียง ๑  หญ้าฝรั่น ๑  สิ่งละ  ส่วน  ผลเร่ว ๑  อบเชย ๑  ใบกระวาน ๑  จันทน์แดง ๑  จันทน์ขาว ๑  เลือดแรด ๑  สิ่งละ ๒  ส่วน  เกสรบุนนาค ๑๖  ส่วน  ทำเป็นจุณบดด้วยน้ำดอกไม้ละลายน้ำกระชายกิน  แก้หทัยโรคเกิดเพื่อปิตตะ  เกิดเพื่อวาตะเสมหะโลหิตสมุฏฐานหายวิเศษนักแล

          ยากำลังราชสีห์        ท่านให้เอากฤษณา ๑  กระลำพัก ๑  ขอนดอก ๑  โกฐสอ ๑  โกฐเชียง ๑  โกฐพุงปลา ๑  โกฐหัวบัว ๑  โกฐก้านพร้าว ๑  เทียนดำ ๑  เทียนแดง ๑  เทียนขาว ๑  เทียนข้าวเปลือก ๑  เทียนเยาวพาณี ๑  ดอกกระดังงา ๑  ดอกจำปา ๑  เกสรบัวขาว ๑  เกสรบุนาค ๑  เกสรบัวหลวง ๑  เกสรบัวแดง ๑  เกสรบัวขม ๑  เกสรบัวเผื่อน ๑  เกสรสัตตบงกช ๑  อบเชย ๑ สมุลแว้ง ๑  เถาวัลย์เปรียงแดง ๑  กำลังวัวเถลิง ๑  เถามวกทั้ง ๒  รากหญ้านาง ๑  ตรีกฏุก ๑  ฝางเสน ๑  เลือดแรด ๑  เอาสิ่งละ ๑  บาท  ผลจันทน์ ๑  ดอกจันทน์ ๑  กานพลู ๑  การบูร ๑ สิ่งละ ๒  สลึง  ดอกคำไทย ๕  ตำลึง  ทำเป็นจุณน้ำดอกไม้เป็นกระสาย  บดทำแท่งไว้  ถ้าจะให้ชูกำลัง  น้ำตาลกรวด  พิมเสนรำหัดให้กิน  ถ้าจะแก้โลหิต แก้ลมแก้เส้น  ยาแก้สาธารณะโลหิตปกติโทษ  ละลายน้ำผึ้ง พิมเสนรำหัดให้กินหายวิเศษนักแล

          ยาแสนคำทิพ  บำรุงโลหิต  โกฐ๙ทั้ง ๕  เทียนทั้ง ๕  ดอกคำทั้ง ๓  เลือดแรด ๑  สิ่งละ ๑  ส่วน สารส้ม ๑  แก่นแสมทะเล ๑ แก่นประดู่ ๑  ขมิ้นเครือ ๑  เถาวัลย์เปรียง ๑  แส้ม้าทะลาย ๑  กะทกรก ๑  สมุลแว้ง ๑  สิ่งละ  ๕  ส่วน   ครั่ง  ๖  ส่วน  หัวหญ้าชันกาด ๑  แห้วหมู ๑ ฝางเสน ๑  สิ่งละ ๘  ส่วน  เบญจกูลตามพิกัด  ต้มตามวิธีให้กินบำรุงโลหิตทั้ง ๑๐  ประการ วิเศษนักแล

     
            ยาประสะคัดเค้า    เอาใบมะขาม ๑  ใบส้มป่อย ๑  ใบมะกา ๑  ฝักราชพฤกษ์ ๑  สิ่งละ ๑  ส่วน  รากขี้กาทั้ง ๒  ยาดำ ๑  รงทอง๑  สิ่งละ ๒  ส่วน  ผลคัดเค้า ๙  ส่วน  ตำเอาน้ำใส่กระทะเคี่ยวให้ข้นจนปั้นได้  ให้กิน ๒  สลึง  ละลายน้ำมะขามเปียกแทรกดีเกลือตามธาตุหนักเบาประจุโลหิต และขัดโลหิตขัดขังมิสะดวกกัดออกสิ้น  แก้โลหิตนอนไฟมิได้ก็ดีและโลหิตเป็นแท่งอยู่ให้เสียด ให้คลั่งนั้นหายแล

          ยาตรีจักร        เอาใบเทียน ๑  ใบแก้ว ๑  ใบทับทิม ๑  สิ่งละกำมือ ๑  รากคัดเค้า ๑  รากจำปา ๑  สิ่งละ ๒  ตำลึง  ข่า ๑  กระชาย ๑  สิ่งละ ๑  ตำลึง   ฟางข้าวเมืองจีน ๑๐  บาท  ดอกจำปา ๑ 
ตรีกฏุกตามพิกัด  ต้มชูโลหิต  ๑๐  ประการ  ดีนักแล
 
          ยามงคลโอสถ      เอาโกฐทั้ง ๕  เทียนทั้ง ๕  ดอกคำ ๑  ฝางเสน ๑  ยาข้าวเย็น ๑  สิ่งละ  ๔  ส่วน  ดอกบุนนาค ๑  ดอกสะเดา ๑ ดอกบัวหลวง ๑  จันทน์แดง ๑  จันทน์ขาว ๑  แก่นสน ๑  ชะลูด ๑  อบเชย ๑  แก่นแสมทั้ง ๒  แก่นขี้เหล็ก ๑  แห้วหมู ๑  สิ่งละ๘  ส่วน  หอม  ๑๒  หัว อ้อยแดงลำ ๑  เอาน้ำมะพร้าวนาฬิเกเป็นกระสาย  ต้มกินบำรุงโลหิตดีนักแล

     
   


          ยาแดงโลหิต     ให้เอากระดาษแดง ๑  กระดาษขาว ๑  บุก ๑  กลอย ๑  อุตพิด ๑  ดองดึง ๑  ตรีกฏุก ๑  ข่า ๑  กระชาย ๑ กะทือ ๑  ไพล ๑  ขมิ้นอ้อย ๑  ว่านน้ำ ๑  ใบว่านหางช้าง ๑  เจตมูล ๑  เปล้าทั้ง ๒  ส้มกุ้งทั้ง ๒  สิ่งละ ๑  บาท  สารส้ม  ๒  สลึง  ดินประสิว ๒  สลึงเฟื้อง  เกลือสินเธาว์  ๓  สลึง  ดอกคำ  ๒๒  บาท สลึงเฟื้อง  มะกรูด ๑  มะนาว ๑  มะงั่ว ๑  ส้มซ่า ๑  สิ่งละผล  ทำเป็นจุณบดละลายน้ำส้มสายชู  ให้กินบำรุงโลหิตคับคั่งและริดสีดวงทั้งปวง  ถ้างอกทางทวารหนักทวารเบาให้ฉาบรม    ถ้าขึ้นนาสิกให้นัตถุ์      ถ้าขึ้นลำคอเป็นลำลาบไปกินเผ็ดร้อนมิได้   ให้แสบร้อนเป็นกำลัง ให้ทำตามวิธีเถิด

          ยาโลหิตพินาศ     เอาเทียนทั้ง ๕  ตรีกฏุก ๑  ตรีผลา ๑  จันทน์ทั้ง ๒  ดอกจำปา ๑  รากจำปา  ๑  เปลือกคัดเค้า ๑ รากคัดเค้า ๑ เลือดแรด ๑   ฟางข้าวจ้าว ๑  สิ่งละ ๒  ส่วน  ดอกคำทั้ง ๓  ฝางเสน ๑  เปลือกตาเสือ ๑   เปลือกพิกุล ๑  เปลือกมะซาง ๑  แช่ม้าทะลาย ๑  สิ่งละ ๔ เปลือกนนทรี ๖  ส่วน  สารส้มกึ่งสาวน  ดินประสิว ๑  เท่า ส่วนต้น  เบญจกูลตามพิกัด ๓๕  ต้มตามวิธีให้กินขับโลหิตปกติโทษ ๕  ประการ  อันขัดขังมิได้เดินเป็นปกติแล้วสำแดงอาการต่างๆ  มีหอบและชักเป็นต้น  มีจุกแดกเสียดเป็นที่สุด  อันเกิดแต่ชาติจะละนะ  และอาคันตุกะสิ่งหนึ่งสิ่งใดก็ดีและโลหิตมิได้มีตามกำหนด  และหย่อนกว่ากำหนดก็ดี    ขนานนี้อาจารย์เจ้ากล่าวสรรเสริญไว้ว่าวิเศษนักได้ใช้แล้ว   ถ้าผู้ใดจะประกอบขึ้นให้บุคคลเกิดโลหิตโรคนั้นบริโภค  ก็พึงให้พิจารณาในปกติโลหิตและทุจริตโลหิต  สันนิจะโลหิต นั้นแม่นก่อนแล้ว  จึงประกอบให้ต้องตามสมุฏฐานโรค  ถ้าสมุฏฐานโรคธาตุระดูอันมีอยู่ในคัมภีร์มหาพิกัดนั้น  จึงเสื่อมหายโดยเร็วยิ่งนักแล

     
            ยาชาติเจริญ         เอาโกฐทั้ง ๕  เทียนทั้ง ๕  กระลำพัก ๑ สมุลแว้ง ๑  จันทน์ทั้ง ๒  สิ่งละ ๑  ส่วน  ตรีกฏุก ๒  ส่วน  กะทือ ๑  ไพล๑  ข่าตาแดง ๑  กระชาย ๑  ฝางเสน ๑  ตรีผลา ๑  ดอกสารภี ๑  ดอกพิกุล ๑  ผลคัดเค้า ๑  เลือดแรด ๑  สิ่งละ ๔ ส่วน  ดอกจำปา ๑  ดอกคำฝอย ๑ ใบเทียน ๑  ใบทับทิม ๑  สิ่งละ ๘  ส่วน  อ้อยแดง ๓  ปล้อง  สารส้ม ๑  เท่าส่วนต้น   เอาแต่ส่วน ๑  ดินประสิวขาว ๑  เท่าส่วนต้น  เต็ม  ๓๗  ต้มให้กินบำรุงโลหิตปกติโทษและขับกำเดาให้เดินสะดวกในผิวหนังมังสาบริบูรณ์  งามดีวิเศษนักแล

          ยาปกติโลหิต        เอาโกฐกระดูก ๑   โกฐจุฬาลัมพา ๑  โกฐบัว ๑  เทียนขาว ๑  บอระเพ็ด ๑  ผลกระดอม ๑  สิ่งละ ๔  ส่วนคำฝอย ๑  แห้วหมู ๑  มะตูมอ่อน ๑  สิ่งละ ๘  ส่วน  รากไม้แดง ๑  รากเสนียด ๑  รากมะกรูด ๑  รากมะนาว ๑  ฝางเสน ๑  สิ่งละ ๑๖  ส่วน  ดินประสิวเท่าส่วนต้น  สารส้มกึ่งส่วนต้น  ตรีกฏุกตามพิกัด ๒๓  ต้มตามวิธีให้กินแก้โลหิตปกติโทษ ก็หยุดแต่เพียงนี้  

          ยาเบญจธาตุ          เอาสะค้าน ๑  ช้าพลู ๑  เจตมูล ๑  พริกไทย ๑ ดีปลี ๑  ขิง ๑  บอระเพ็ด ๑  ข่า ๑  ตะไคร้ ๑  ขมิ้นอ้อย ๑  ขมิ้นเครือ ๑  แห้วหมู ๑  ยาทั้งนี้เอาเสมอภาค  ๑  ทำผงละลายน้ำผึ้ง น้ำร้อน น้ำขิง น้ำกระเทียม น้ำไพล  แก้ธาตุทั้ง ๔  แก้ลมทั้งปวง  แก้โลหิตแก้เส้น จำเริญอาหารดีนักแล

     
   

          ยาประจุโลหิตเน่า โลหิตร้ายและโลหิตตกหมกและสารพัดโลหิตร้ายทั้งปวง     ท่านให้เอาน้ำประสานทอง ๑ ผลจันทน์ ๑  ดอกจันทน์ ๑  โกศสอ ๑  ผลผักชีทั้ง ๒  พริกล่อน ๑  ขิง ๑  ผลจิงจ้อใหญ่ ๑  เกลือสินเธาว์  ๑  ผลสะบ้าเผา ๑  กานพลู ๑  ยาทั้งนี้สิ่งละ ๑  สลึง  สมอเทศ ๑ บาท  จึงเอาผลสลอดเท่ายาทั้งหลายปอกเปลือก เอาแต่ไส้ใน  แล้วใส่ในผลมะพร้าวนาฬิเกหมกไฟแกลบไว้คืน ๑  ยังรุ่ง  ผึ่งแดดให้แห้งแล้วจึงบด  ด้วยยาทั้งนั้น  เมื่อจะกินละลายน้ำร้อน น้ำผึ้ง  น้ำส้มก็ได้แทรกเกลือนิดหนึ่ง  ธาตุเบากิน ๒  ไพ  ธาตุหนักกิน ๑ เฟื้อง  ลงจนถึงเสมหะขับโลหิตสิ้นแล  ถ้าเป็นลมจุกเสียดและโลหิตตีขึ้นปะอกหรือตกช้างม้าโคกระบือตกต้นไม้ใช้ก็ได้   คลอดบุตรรกมิออกก็ดีกินยานี้หาย  แก้สารพัดโรคทั้งปวงหายวิเศษนักแล   ท่านตีค่าไว้ชั่งทองหนึ่งแล

          ยาดาวดึงษาทศวิเวก   แก้บวมเพื่อริดสีดวง  เลือด ลม  เอาโกฐกรักกรา ๑  โกฐหัวบัว ๑ โกฐเขมา ๑  โกฐพุงปลา ๑  โกฐสอ ๑  เทียนตาตั๊กแตน ๑  เทียนดำ ๑  เทียนขาว ๑  เทียนเยาวภาณี ๑  เทียนสัตตบุษย์ ๑  ผลสมอไทย ๑  ยาทั้งนี้สิ่งละ๑  บาท  ผลจันทน์ ๑  สลึง  ดอกจันทน์ ๑  สลึง  กระวาน ๑  สลึง  กานพลู ๑  สลึง  เจตมูลเพลิง ๕  บาท  จิงจ้อเหลี่ยม ๖  บาท  พริกไทย ๔  บาท ดีปลี ๔  บาท  ขิง ๑  บาท  สหัศคุณเทศ ๑  บาท  รากตองแตก ๑  ว่านน้ำ ๑  บาท  มหาหิงคุ์ ๑  บาท  การบูร ๓  บาท  ตำเป็นผงใส่กระทะคั่วให้เหลือง  เอาน้ำมะนาวพรมคั่ว  ละลายน้ำผึ้งแก้ลมทั้งปวง  แก้บวมน้ำร้อน   แก้ลมในเนื้อ  ชื่อลมกัศวาดลม  ๓๒  จำพวก  ลมเถา  ลมดาล  ลมทั้งหลายหายสิ้นแล

     
   

          ยาฝนแสนห่าสิงคาทิจร        แก้สันนิบาต  ๗  จำพวก  เป็นเพื่อเสมหะโลหิตและเพื่อกินของคาว  เป็นเพื่อทำการหนักชื่อ  สิงคาทิจร คือ  น้ำมูตรตกเบื้องบน  อากาศธาตุ จึงให้ไอเสียงแห้ง ให้หอบสะอึก  ให้แต่งยานี้แก้เอาเม็ดพรรณผักกาด ๑  ผลผักชี ๑ ขิงฝอย ๑  ข่า ๑  กะทือ ๑ ทำผงบดกินหายแล
 
          ยามาลาสันนิบาต   เอาผลจันทน์ ๑  ดอกจันทน์ ๑  กระวาน ๑  กานพลู ๑  ลำพัน ๑  การบูร ๑  ขิงแห้ง ๑  ผลสมอ ๑  น้ำประสานทอง ๑  เถาหญ้านาง ๑  ดอกกระดังงา ๑  โกฐทั้ง ๕ เทียนทั้ง ๕ ดีปลีเท่ายาทั้งหลาย  บดละลายน้ำร้อนแทรกขิงกิน  แก้ลมจุกคอ  แก้แน่นหน้าอกแก้จุกเสียด  แก้สะอึกหายแล

          ยาหอมแก้พิษโลหิต       เอาใบพิมเสน ๑  ใบสันพร้าหอม ๑  เปราะหอม ๑  จันทน์เทศ ๑  ยาทั้งนี้เอาเสมอภาค  จันทน์แดงเท่ายาทั้งหลาย  ดีหมูเถื่อน ๑  ดีงูเหลือม ๑  ดีวัวเถื่อน ๑  พิมเสนแทรกเป็นกระสายยา  บดกินเถิดหายแล  

ภาพประกอบจากอินเทอร์เน็ต    

 




คัมภีร์แพทย์แผนไทย

พระคัมภีร์ปฐมจินดา ตอนที่ ๑
พระคัมภีร์ปฐมจินดา ตอนที่ ๒ article
พระคัมภีร์ปฐมจินดา ตอนที่ 3 article
พระคัมภีร์ปฐมจินดา ตอนที่ 4 article
พระคัมภีร์กระษัย article
พระคัมภีร์ตักศิลา
พระคัมภีร์โรคนิทาน ตอนที่ ๑ article
พระคัมภีร์โรคนิทาน ตอนที่ ๒ article
พระคัมภีร์มหาโชตรัต ตอนที่ 1 article
คัมภีร์เวชศึกษา article
พระคัมภีร์ธาตุบรรจบ article
พระคัมภีร์ไพจิตร์มหาวงศ์ article
พระคัมภีร์ทิพมาลา article
พระคัมภีร์สิทธิสารสงเคราะห์ article
พระคัมภีร์มัญชุสาระวิเชียร article
พระคัมภีร์วิถีกุฏฐโรค article
พระคัมภีร์ชวดาร article
พระคัมภีร์ธาตุวิวรณ์ article
พระคัมภีร์ธาตุวิภังค์ article
คัมภีร์อติสาร article



ช่องทางใหม่กับคลีนิกการแพทย์แผนไทยพฤกษเวช
รับ ติว สอน อบรม
dot
dot
bulletสรุปเวชกรรมไทย
bulletรู้ทันโรค
bulletสาระน่ารู้
bulletโยนิโสมนสิการ
bulletยาสามัญประจำบ้าน
bulletโรคต่างๆ ในทรรศนะแพทย์แผนไทย
bulletประวัติความเป็นมาของ"ฤาษีดัดตน"
bulletย้อนรอยศาสตร์การนวด
bulletอาหารและการกินอาหารที่ทำให้เกิดโรคในคัมภีร์แพทย์แผนไทย
bulletตัวยา 9 รส
bulletน้ำมันมะพร้าว บทบาทต่อสุขภาพและความงาม


 

qrcode


Copyright © 2011 All Rights Reserved.