ReadyPlanet.com
dot dot
พระคัมภีร์โรคนิทาน ตอนที่ ๒ article
 
     
     ยส  พฤกษเวช
     
   

ลักษณะธาตุดินพิการ

๑.  ผม เมื่อพิการ  ให้เจ็บในสมองหัว  ให้ผมร่วง
          ยาแก้ผมพิการ     ให้เอาทางตาลมาลนไฟบิดเอาน้ำถ้วย ๑  ใบครามตำบิดเอาน้ำถ้วย ๑  หญ้าแพรกตำบิดเอาน้ำถ้วย ๑  ขมิ้นอ้อยตำบิดเอาน้ำถ้วย ๑ น้ำมันงาถ้วย ๑ หุงให้คงแต่น้ำมัน  ปรุงใส่ดีกา ๑ ดีนกกาน้ำ ๑  ดีตะพาบน้ำ ๑  ทาศีรษะ  แก้ผมพิการหายแล

๒.  ขน เมื่อพิการ   ให้เจ็บทุกขุมขนทั่วสรรพางค์กาย
           ยาแก้ผมขนพิการ     ให้ทำยาน้ำมันที่แก้ผมพิการนั้นมาทาก็ได้ แล้วจึงทำยากินภายใน เอารากส้มป่อย ๑  รากพุทรา ๑  มะกรูดผล ๑  ต้มกิน  แก้ได้ทั้งเกศา  โลมา  พิการหายแล

     
 

๓.  เล็บ เมื่อพิการ  ทำให้ต้นเล็บช้ำเขียวดำก็ดี  บางทีให้ฟกบวม  บางทีให้ขบ เล็บช้ำเป็นหนองเจ็บปวดยิ่งนัก 
          ยาแก้เล็บพิการ     ให้ประกอบ  ชะมดต้นฝ้ายผีก็ว่า ๑  ข้าวสุกเผาไฟให้โชน ๑  ขมิ้นอ้อย ๑  ยาดำ ๑  ดินประสิวขาว ๑  บดพอกหายแล
          ถ้ายังไม่ฟัง  เอาฟองเป็ด ๑  เอาแต่เยื่อขาวมาประสมกับปูนที่กินกับหมาก  พอกเข้ารัดไว้แห้งเองแล
          ถ้ายังไม่ฟัง  ให้เอาใบผักปลัง ๑  ใบบานเย็น ๑  ข้าวสาร ๑  ขมิ้นอ้อย ๑  บดพอกหายแล

๔.  ฟัน เมื่อพิการ  หักถอนแล้วก็ดี ยังอยู่ก็ดี  ถ้าเจ็บในไรฟัน ในรากฟัน ในเหงือก  ก็ให้แก้ในทางรำมะนาดนั้นเถิด

     
   

๕.  หนัง เมื่อพิการ  ให้หนังสากชาไป  มดหรือแมลงวันจะไต่จะจับก็ไม่รู้สึก  ให้แสบร้อนยิ่งนัก   เรียกว่าเป็นกัมมิโทษ  (คือ  โทษเกิดแต่กรรม)
          ยาแก้หนังพิการ     ให้ใส่แป้งข้าวหมาก ๑  เปลือกเฉียงพร้านางแอ ๑  โกฐหัวบัว ๑  ดอกพิกุล ๑  ดอกบุนนาค ๑  ดอกสารภี ๑ เกสรบัวหลวง ๑  เสมอภาคบดด้วยน้ำดอกไม้ชโลมกายหายแล

          ยากิน     ใส่ขิงแห้ง ๑  รากมะแว้งทั้ง๒  ผลกระดอม ๑  รากมูลกาแดง ๑  สมอไทย ๑  สมอพิเภก ๑  จันทน์ทั้ง ๒  เสมอภาค  ต้มปรุงขันทศกรและน้ำผึ้ง  กินแก้ไข้กัมมิโทษ อันเกิดในผิวหนังหายแล

๖.  เนื้อ เมื่อพิการ  เนื้อ  ๕๐๐  ชิ้น  ถ้าพิการ ให้เสียวไปทั้งตัว  มักให้ฟกที่นั่น บวมที่นี่  ให้เป็นพิษ    บางทีให้ร้อนดุจไฟ  บางทีให้ฟกขึ้นดุจประกายดาด ประกายเพลิง

         

     
   ยาแก้เนื้อพิการ   ให้เอาก้ามปูทะเลเผา ๑  ฝางเสน ๑  รากลำโพง ๑  รากหมีเหม็น ๑ รากบัวหลวง ๑  เปลือกทองหลางน้ำ ๑  โกฐก้านพร้าว ๑  บดด้วยน้ำหางตะเข้ต้มเป็นกระสาย  ทาทั้งตัวหายแล
          ถ้าบวม  ให้เอาข้าวสุกไหม้ ๑ ใบขี้เหล็ก ๑  ยาดำ ๑  ขมิ้นอ้อย ๑ บดละลายน้ำปูนใสทาหายแล

          ยาสังฆเภท   แก้เนื้อพิการ
          ยากินภายใน  ให้เอาว่านเปราะ ๑  สมอเทศ ๑  เทียนดำ ๑  ไพล ๑  รากพันงูแดง ๑  ตรีกฏุก ๑  เสมอภาค  ทำเป็นจุณ   ละลายน้ำมะนาว น้ำส้มซ่า น้ำร้อนก็ได้  รำหัดเกลือกินหาย

๗.  เอ็น   เมื่อพิการ  เส้นประธาน  ๑๐  เส้น มีบริวาร  ๒๗๐๐  เส้นนั้น  ก็หวาดไหวไปสิ้นทั้งนั้น  ที่กล้าก็กล้า  ที่แข็งก็แข็ง ที่ตั้งดานก็ตั้งดาน  ที่ขอดก็ขอดเข้าเป็นก้อนเป็นเถาไป  เป็นเหตุแต่จะให้โทษนัก   แต่เส้นอันชื่อว่า  สุมะนา  กับเส้นอัมพฤกษ์นั้น  ทำเหตุแต่จะให้ระส่ำระสาย  ให้ร้อนให้เย็น ให้เมื่อย ให้เสียวไปทุกเส้นเอ็นทั่วตัว  ตั้งแต่ที่สุดบาทาตลอดขึ้นไปถึงศีรษะ  ทำให้เจ็บเป็นเวลา  แต่เส้นอัมพฤกษ์สิ่งเดียวนั้นให้โทษถึง  ๑๑  ประการ  ถ้าพร้อมทั้ง  ๒๗๐๐ เส้นแล้วก็ตายแล ถ้าเป็นแต่  ๒  เส้น  ๓  เส้น  ๔  เส้น  ยังแก้ได้แล

     
   

          ยาแก้เส้นเอ็น
 ท่านให้เอาขิงแห้ง ๑  พริกไทย ๑  เทียนดำ ๑  ว่านน้ำ ๑  โกฐพุงปลา ๑  กระวานทั้งใบทั้งผล   สะค้าน ๑  เกสรบัวหลวงขาว ๑  เกสรบัวหลวงแดง ๑  หญ้าตีนนก ๑  เกลือสินเธาว์ ๑   มหาหิงคุ์ ๑  แก่นขี้เหล็ก ๑  พญามือเหล็ก ๑  ยาทั้งนี้ทำเป็นจุล  ละลายน้ำมะนาว  น้ำมะกรูด น้ำสายชู  น้ำสุราก็ได้กิน  แก้เส้นพิการเส้นแตกหายแล

          อีกขนานหนึ่ง  เอาเปลือกหอยโข่ง ๑  หอยขม ๑  หอยแครง ๑  หอยตาวัว ๑  หอยกาบ ๑   หอยมุก ๑  หอยสังข์ ๑  หอยพิมพการัง ๑  หอยนางรม  กระดูกเสือ ๑  กระดูกวัว ๑  กระดูกแพะ ๑  กระดูกเลียงผา ๑  กระดูกควายเผือก ๑  ยานี้เผาไฟไหม้โชน  หนักสิ่งละ  ๔  บาท รากตองแตก ๑  รากส้มเสี้ยว ๑  ส้มสันดาน ๑  สิ่งละ ๑ บาท  สหัศคุณเทศ  ๓  ตำลึง      รากมะตาดเครือ  ๑๐  บาท  ปูนผง  ๓  บาท  พริกไทยเท่ายาทั้งหลาย  ทำเป็นจุล  แล้วจึงเอาด่างขี้เหล็ก ๑ ด่างงวงตาล ๑  ด่างสำโรง ๑  ด่างช้าแป้น ๑  ด่างต่อไส้ ๑  ด่างผักโหมหนาม ๑  ด่างพันงูแดง ๑  ด่างบอระเพ็ด ๑  ยาทั้งนี้แช่เป็นด่างอุ่นไฟให้ร้อนละลายเนาวหอย กินแก้เส้นเป็นดานเป็นเถาเป็นก้อนและแก้เส้นแตกให้ปวดกำเริบต่างๆ  กินยานี้หายแล

แล้วให้ต้มยาเบญจขี้เหล็ก ๑  สมอทั้ง ๓  มะขามป้อม ๑  ใบมะกา ๑  รากตองแตก ๑  แห้วหมู   บอระเพ็ด ๑  ขมิ้นอ้อย ๑  โกฐน้ำเต้า ๑  เถาวัลย์เปรียงสดใส่ให้มาก  เทียนทั้ง  ๕  หนักสิ่งละ  ๓  สลึง  ยาดำ  ๒  บาท  ราชพฤกษ์  ๕  ฝัก  ต้มกินแทรกดีเกลือตามธาตุหนักธาตุเบาเถิด  ชำระน้ำเหลืองแก้ทั้งเส้นหายแล

     
   

๘.  กระดูก     กระดูกทั้งหลายประมาณได้  ๓๐๐  ท่อน  ถ้าพิการแก้ยากยิ่งนัก แต่ท่านวางยาไว้ ให้แก้ตามบุญของคนไข้

          ยาพรหมภักตรน้อย   แก้กระดูกพิการ
          ให้เอาผลจันทน์ ๑  ดอกจันทน์ ๑  กระวาน ๑  กานพลู ๑  สิ่งละส่วน  มหาหิงคุ์ ๑  ยาดำ ๑  การบูร ๑  สิ่งละ  ๔  ส่วน  พริกล่อน  พริกหอมก็ได้ใส่เท่ายาทั้งหลาย  น้ำเปลือกมะรุมเป็นกระสาย  บดปั้นเม็ดเท่าผลมะแว้งเครือ  กิน  ๙  เม็ด  ๑๑  เม็ด  ๑๕  เม็ด  ถ้าให้ชักมือกำเท้างอ  น้ำตาตก  น้ำลายฟูมปาก  ลิ้นกระด้างคางแข็งมิรู้สึกตัว  ฝนยานี้ด้วยน้ำร้อนก็ได้  น้ำเปลือกมะรุมก็ได้ กินหายแล  ถ้าจะให้ผายลม  ละลายน้ำส้มมะขามเปียกก็ได้  น้ำมะนาวผลหนึ่งก็ได้  ฝนยา  ๑๑  เม็ด  ๑๓  เม็ด  ๑๗  เม็ด  ตามธาตุหนักธาตุเบา

         

     
  ยาพรหมภักตรกลาง  ประจุลม  เสมหะ  เหงื่อไคล  ไขข้อ  แก้ปัถวีธาตุ
          ให้เอาผลจันทน์ ๑  ดอกจันทน์ ๑  กระวาน ๑  กานพลู ๑  ดีปลี ๑  หนักสิ่งละ  ๒  สลึง  มหาหิงคุ์ ๑  การบูร ๑  พริกล่อน ๑  สิ่งละ ๑  บาท  ยาดำ ๑  รงทอง ๑  ปิ้งไฟ  สิ่งละ ๓  บาท  น้ำสุราเป็นกระสายบดปั้นเม็ดเท่าผลมะแว้งเครือ  ประจุลม  เสมหะ  และเหงื่อไคล ไขข้อ แก้ปัถวีธาตุหายแล

          ยาแก้กระดูกพิการ
          ให้เอาใบมหาสาร  ๓๐๐  ใบ  ใบมะนาว  ๑๐๘  ๓  ใบ  ต่อ  ๑  ประดงข้อ ๑  เทียนขาว ๑   เทียนดำ ๑  สิ่งละ  ๒  บาท  โกศกระดูก ๑  เถากะทั่งติด  สิ่งละ  ๔  บาท  ขมิ้นอ้อย  ๖  บาท  ต้มกินแก้ปัถวีธาตุ  คือ (กระดูก)  พิการหายแล
 

๙.  เยื่อในกระดูก    ถ้าพิการแล้ว   ยาแก้เหมือนยาแก้กระดูกนั้นแล

     
   

๑๐.  ม้าม    ถ้าแตกพิการ   ให้ม้ามหย่อน  แต่ว่ามักเลือกที่ตาย
  
          ยาแก้ม้ามพิการ     ให้เอาโคกกระสุน  ๑ กำมือ  มะกรูดผล ๑  ฝาน  ๓  ชิ้น  ขมิ้นอ้อย  ๕  ชิ้น    ปูนขาวแช่น้ำให้ใส  ทำเป็นน้ำต้มให้กิน 

          ยาต้มประจำปัถวีธาตุ   คือ  ม้ามแตก   ให้ประกอบรากไม้รวก ๑  แห้วหมู ๑  จันทน์ทั้ง ๒  รากมะตูม ๑  รากแตงหนู ๑  เอาเสมอภาค   ห่อผ้าขาวต้มกินแก้ร้อนแก้หนาว   แก้พิษต่างๆ

๑๑.  หัวใจ        ถ้าพิการก็ดีแตกก็ดี   กระทำให้เป็นคนเสียจริต  ถ้ายังอ่อนอยู่ก็ให้คุ้มดีคุ้มร้าย   มักให้ขึ้งโกรธ   บางทีให้ระส่ำระสาย   ให้หิวหากำลังมิได้

          ยามูลจิตใหญ่   แก้หัวใจพิการ       ให้เอาผลคนทีสอ ๑  ใบหัสคุณเทศ ๑  ผลสะบ้าปิ้งไฟ ๑  จันทน์ทั้ง ๒  ดีปลี ๑  เทียนข้าวเปลือก ๑  เทียนตาตั๊กแตน ๑  เทพทาโร ๑  บดปั้นแท่งไว้ด้วยน้ำดอกไม้  รำหัดพิมเสนกินหายแล  ใช้ได้  ๑๐๘  แล

         

     
          ยาประถมสักขะระใหญ่   แก้โลหิตจับดวงหฤทัย ให้คลั่งไคล้ทุรนทุราย
          เอาผลเอ็นเทศ ๑  ชะเอมเทศ ๑ ใบกระวาน ๑  ดอกบุนนาค ๑  พริกไทย ๑  ขิงแห้ง ๑ ดีปลี ๑  อบเชยเทศ ๑  รากน้ำใจใคร่ ๑  เกสรบัวหลวง ๑  จันทน์ขาว ๑  ทำเป็นจุณแล้วจึงใส่น้ำตาลทรายเท่ายาทั้งหลาย ละลายน้ำร้อนกินแก้ลม แก้โลหิตจับดวงหฤทัย ให้คลั่งไคล้ทุรนทุรายหายแล
          ยาสว่างอารมณ์
          ให้เอารากบัวหลวง ๑  ผลบัวหลวง ๑  หัวถั่วพู ๑  แห้วสด ๑  กระจับสด ๑  ชะลูด ๑  ขอนดอก ๑ กรุงเขมา ๑  หญ้านาง ๑  เกสรบัวหลวง ๑  เกสรบัวขม ๑  เกสรบัวเผื่อน ๑  สัตตบงกช ๑   สัตตบุษย์ ๑  ดอกพิกุล ๑  ดอกบุนนาค ๑  ดอกสารภี ๑  ดอกกรรณิการ์ ๑  ชะมด ๑  พิมเสน ๑  หญ้าฝรั่น ๑  อำพัน ๑  เกล็ดหอยเทศ ๑  บดฝนด้วยน้ำดอกไม้เทศ  กินชูกำลัง  แก้สวิงสวาย  ถึงบริโภคอาหารไม่ได้สัก  ๗  วัน  ก็ไม่ตาย  แก้หฤทัยระส่ำระสายกินหายแล
  
         
     
              ยาสมมิตรสวาหะ
          ให้เอานมเผา ๑  ศิลายอน ๑  บัลลังก์ศิลา ๑  สังข์ ๑  ดินถนำ ๑  แก้วแกลบ ๑  ดินดานในน้ำ ๑  เทียนทั้ง  ๕  โกฐทั้ง  ๕  แฝกหอม ๑  บัวบก ๑  บัวน้ำทั้ง ๕  ดอกสัตตบงกช ๑  ดอกกาหลง ๑  ดอกชงโค ๑  ดอกโยทกา ๑  ดอกพิกุล ๑  ดอกบุนนาค ๑  ดอกสารภี ๑  ดอกกระดังงา ๑  ดอกจำปา ๑  ดอกคำไทย ๑  ดอกสลิด ๑  ดอกมะลิซ้อน ๑  ดอกมะลิลา ๑  ดกซ่อนกลิ่น ๑  ดอกพะยอม ๑  ดอกกรรณิการ์ ๑  ดอกสำโรง ๑  ดอกประดู่ ๑  ดอกผักคราด ๑  ดอกมหาหงส์ ๑  ดอกข่า ๑  ดอกกะทือ ๑  ดอกเร่ว ๑  ดอกกระเจียว ๑  ดอกแคทั้ง ๒  ดอกทองกวาวทั้งเครือทั้งต้น กระวาน ๑  กานพลู ๑  ผลจันทน์ ๑  ดอกจันทน์ ๑  กระลำพัก ๑  กฤษณา ๑  ขอนดอก ๑  ชะลูด ๑  อบเชย ๑  สนเทศ ๑  ผักกระโฉม ๑  ใบพิมเสน ๑  ใบเฉียงพร้าหอม ๑  ใบชะมดต้น ๑  ใบทองพันชั่ง ๑  ว่านกลีบแรด ๑  ว่านร่อนทอง ๑  สังกะระณี ๑  เนระพูสี ๑  ระย่อม ๑ พิษนาศน์ ๑  ว่านเพชรโองการ ๑  ว่านฤๅษีประสมแล้ว ๑  สิริยาทั้งนี้เอาสิ่งละ  ๑  บาท ชะมด  พิมเสน  อำพัน  หญ้าฝรั่น  เกล็ดหอยเทศ  หนักสิ่งละ  ๑  สลึง  กระแจตะนาว  ๑  บาท  บดปั้นแท่งไว้ฝนด้วยน้ำดอกไม้เทศ  แทรกน้ำตาลทรายกินแก้หัวใจพิการต่าง ๆ  แก้คุณไสยอันซ้ำด้วยอาคมต่าง ๆ หาย
     
   

ยาสดมภ์ใหญ่
          ลมกำเริบเข้าจับหัวใจนอนนิ่งแน่ไป  กระทำให้ลิ้นกระด้างคางแข็ง  อ้าปากไม่ออก   ท่านให้เอาชะมดเชียง ๑ ส่วน  พิมเสน ๑  การบูร ๑  เทียนดำ ๑  ดองดึง ๑  เจตมูลเพลิง ๑  สิ่งละ  ๒  ส่วน  กฤษณา ๑  กระลำพัก ๑  จันทน์เทศ ๑  สิ่งละ  ๓  ส่วน  กำยาน ๔  ส่วน  ขิง ๑  ดีปลี ๑  สิ่งละ  ๘  ส่วน    สนเทศ ๔๐  ส่วน  ทำเป็นจุลแล้วใส่น้ำมะนาวเป็นกระสาย  บดปั้นแท่งตากไว้ที่ร่มให้แห้ง  แล้วใส่ขวดปิดไว้อย่าให้ลมเข้าได้   ถ้าลมจับแน่นิ่งไป  ให้ฝนด้วยน้ำมะนาว  ๗  เม็ด  คัดปากกรอกเข้าไปฟื้นแล  ถ้าจะแก้ไข้ระสำระสาย หิวระหายหาแรงมิได้  ให้ฝนด้วยน้ำดอกไม้ไทย ดอกไม้เทศ   น้ำตาลกรวด ให้กินหายแล  วิเศษนักแล

๑๒.  ตับ         ถ้าพิการแตกก็ดี  เป็นเพราะโทษ  ๔   ประการหนึ่ง  กาฬผุดขึ้นในตับ จึงให้ตับหย่อน  บางทีเป็นฝีในตับ  ย่อมลงเป็นโลหิตสด ๆ ออกมา  อนึ่ง กาฬมูตรนั้น ผุดขึ้นในตับ  กระทำให้ลงเป็นเสมหะโลหิตเน่า  ปวดมวนอยู่เสมอ  ให้ตาแดงเป็นสายโลหิตผ่านอยู่   สมมติเรียกว่ากระสือปีศาจเข้าปลอมกิน  เพราะว่าคนไข้นั้นให้เพ้อ

     
หาสติมิได้  ย่อมเจรจาด้วยผี  โรคหมู่นี้หมอจะแก้เป็นอันยากนัก  ประการหนึ่งด้วยปัถวีธาตุนั้นแตกเองจึงให้ระส่ำระสาย  แล้วก็ให้หอบให้ไออยู่เป็นนิจ  จะบริโภคอาหารก็ไม่ได้  จะหายใจก็ไม่ถึง ท้องน้อย  ลักษณะดังนี้  คือ  ปัถวีธาตุโทษทั้ง  ๔  ประการ  ซึ่งกล่าวมาล้วนตัดถ่ายเดียว  ถ้ายังไม่พร้อมกัน  ท่านให้แก้ไปด้วยสรรพคุณยาดูตามบุญเถิด  ถ้าแพทย์ผู้ใดจะแก้ต้นข้อต้นเถา  คือ  ปัถวีธาตุซึ่งแตกนั้นก่อน  ท่านให้ทำยาชื่อว่า  บุญจอำมฤตย์   ชำระให้ลงเสียให้สิ้นร้าย  แล้วจึงแต่งยาสำหรับธาตุกินต่อไป
     
   

          ยาบุญจอำมฤตย์   แก้ตับพิการ
          เอารากมะตูม ๑  รากมะดูก ๑  รากทองพันชั่ง ๑  โกฐทั้ง ๕  เทียนทั้ง ๕  ผลสมอทั้ง  ๓  พรรณผักชีทั้ง  ๒  สารส้ม ๑  ขิงแห้ง ๑  รากมูลกาแดง ๑  จุกโรหินี ๑  เทพทาโร ๑  สมุลแว้ง ๑   โคกกระสุน ๑  สิ่งละ  ๒  ส่วน  สะค้าน ๑  ดีปลี ๑  ช้าพลู ๑  สิ่งละ  ๓  ส่วน  เปลือกโมกมัน ๔  ส่วน  หัวแห้วหมู ๘  ส่วน  จะต้มก็ได้จะทำเป็นจุลก็ได้  ละลายน้ำมะนาว  น้ำผึ้ง  น้ำส้มซ่าก็ได้  กินหายแล

           ยาแก้ตับหย่อน
           ขนานหนึ่งเอา  แก่นพรม ๑  หัวใจไมยราบ ๑  แก่นแสมทั้ง ๒  มหาละลาย ๑  ขมิ้นเครือ ๑ สิ่งละ  ส่วน  ถ้าจะดองใส่ดีเกลือลงส่วน ๑  ดองด้วยสุรา  ๕  ทะนาน  ถ้าจะทำเป็นจุลให้ละลายด้วยน้ำใบมูลเหล็ก ๑  น้ำมะนาว ๑  น้ำมะกรูด ๑  น้ำส้มซ่า ๑  น้ำขมิ้น ๑  ก็ได้  กินแก้ตับหย่อนหายแล

          ยากล่อมนางนอน  เป็นยาล้อมตับไม่ให้ตับทรุดลงไปได้  
          ให้เอาเทียนทั้ง ๕  โกฐทั้ง ๕  รากไคร้เครือ ๑  สังกรณี ๑  เกสรบัวน้ำทั้ง ๕  ดอกพิกุล ๑  ดอกบุนนาค ๑  ดอกสารภี ๑  ดอกมะลิ ๑  กฤษณา ๑  กระลำพัก ๑  ชะลูด ๑  อบเชย ๑  ชะเอมเทศ ๑  น้ำประสานทอง ๑  ผงใบลาน ๑  กระดองปูป่า ๑  ชะมด ๑  พิมเสน ๑  เสมอภาค  น้ำดอกไม้เป็นกระสายยา  บดแล้ว  ใส่ขันสัมฤทธิ์  รมควันเทียน

     
ให้สบกัน  แล้วจึงปั้นแท่งไว้ฝนด้วยน้ำดอกไม้   น้ำกฤษณา ๑  กินแก้ระส่ำระสาย   ถ้าลงเป็นมูกเป็นเลือด  ละลายน้ำกล้วยตีบ  
          ถ้าจะแก้เสมหะน้ำมะเดี่อดิน แก้ร้อน  ละลายน้ำดอกไม้ทั้งกินทั้งชโลม   ถ้าล้อมตับดับพิษฝีพิษไข้พิษตานพิษทรางขโมย พิษฝีกาฬเอารากหมากผู้หมากเมีย ๑  รากมะเฟือง ๑ รากต่อไส้ ๑   ฝาง ๑ ต้มทำน้ำกระสายยากินหายแล
          อีกขนานหนึ่งเอารากมะขาม ๑  รากมะนาว ๑  รากมะกรูด ๑  ต้มน้ำ  ๓  ส่วน   เคี่ยวให้เหลือส่วน ๑  ให้กินเสียก่อนแล้วจึงทำยาพอก
          อีกขนานหนึ่ง  เอากระดูกคน  กระดูกค่าง  กระดูกควาย  กระดูกสุกร  เผาให้ไหม้โชน ขมิ้นอ้อย๑  ไพล ๑  สิ่งละเสมอภาค   บดพอกยอดอกหายแล

          ถ้าไม่ฟังให้เอาใบเสียด ๑  รากผักหนาม ๑  รากตูมกา ๑  รากผีเสื้อใหญ่  ผีเสื้อน้อย ๑  รากตาเสือ ๑  รากมูลเหล็ก ๑  รากมะตูม ๑  รากมะดูก ๑  รากคัดเค้า ๑  รากมะกาต้น ๑ รากมะกาเครือ ๑  โลดทะนง ๑  ตับเต่าทั้ง  ๒  ขอบชะนางทั้ง ๒  รากปรู ๑  รากคาง ๑ รากเล็บมือนาง ๑ รากมะหวด ๑  รากซ้องแมว ๑  หญ้าปีนตอ ๑  รากผักไห่ ๑  รากฟักข้าว ๑  รากครามทั้ง ๒  ตะไคร้ทั้ง ๒  รากหมอน้อย ๑  รากสนุ่น ๑  รากคากรอง ๑  รากไก่ไห้ ๑รากบัว ๑  รากระย่อม ๑  ว่านน้ำ ๑  สลัดได ๑  ชิงช้าชาลีทั้ง ๒  รากมะเขือป่า ๑  รากกล้วยตีบ ๑  รากกรวย ๑  รากคนทา ๑  หัวเอ็น ๑  รากเลาแดง ๑  รากมะพร้าว ๑  รากตาล ๑  สิริยา  ๔๙  สิ่งนี้สับใส่หม้อต้มรมก็ได้  หุงเป็นชี่ให้กินก็ได้หายแล
     
   

                    ถ้ายังไม่ฟังให้เอา  รากละหุ่ง ๑  รากประดู่ ๑  เอื้องเพ็ดม้า ๑  หัวกระเช้าผีมด ๑  เปล้าทั้ง ๒  รากสนุ่น ๑  เถาชิงช้าชาลี ๑  รากมะเดื่อ ๑  รากขี้เหล็ก ๑  รากผีเสื้อทั้ง ๒  รากเทียน ๑ หัศคุณทั้ง ๒  รากโรคทั้ง ๒  รากเจตมูลเพลิง ๑  รากมะงั่ว ๑  รากมะนาว ๑  รากเล็บเหยี่ยว ๑  สับตากให้หมาดต้มน้ำ  ๓  ส่วน   เคี่ยวให้เหลือแต่ส่วน ๑  แล้วให้สงกากขึ้นตากทำเป็นจุณ  จึง เอายานี้ปรุงลงอีก  พิมเสน ๑  มหาหิงคุ์ ๑  เปลือกซาง ๑  เทียนดำ ๑  เทียนแดง ๑  โกฐสอ ๑   โกฐเขมา ๑  จันทน์ทั้ง ๒  ขิงแห้ง ๑  ดีปลี ๑  กำยาน ๑  ยาทั้งนี้ทำจุณปรุงลง  แล้วจึงเอาผลสลอดหนัก  ๖  บาท  ประสะเสียก่อน  วันที่  ๑  ให้ต้มด้วยน้ำใบพลูแก  วันที่  ๒  ให้ต้มด้วยน้ำเกลือ  วันที่  ๖  ให้ต้มด้วยข้าวสุก  วันที่  ๗  ให้ต้มด้วยมูตรโคดำ  ครั้นต้มด้วยยาทั้ง  ๗  นี้    แล้วเอายางสลัดได  ๔  ช้าพลู  วันที่  ๓  ให้ต้มด้วยใบพริกเทศ  วันที่  ๔  ให้ต้มด้วยใบมะขาม  วันที่  ๕  ให้ต้มด้วย บาท  ประสมกันเข้าพริกไทยเท่ายาทั้งหลาย   แล้วปรุงลงที่ยาผงทำไว้นั้น   คลุกเข้ากับน้ำยาต้มที่รินไว้นั้น  คุลีการกันเข้าตากให้แห้ง  ปั้นแท่งเท่าเมล็ดพริกไทย  ให้กินทีละเม็ด  ลงจนถึงเสมหะ   แก้ตับทรุด ตับพิการเป็นต่างๆ  ดังกล่าวนั้นหายแล  ยาขนานนี้ใช้ได้  ๑๐๐๐  หนึ่งแล 

     

๑๓.  พังผืด       เมื่อพิการหรือแตกก็ดี  ทำให้อกแห้งระหายน้ำ  คือโรคริดสีดวงแห้งนั้นแล
 
          ยาแก้พังผืดพิการ   ให้เอาเปล้าน้อย ๑  รากหญ้างวงช้าง ๑  พริกไทย ๑  ขิง ๑  หอม ๑  กระเทียม ๑  เกลือ ๑  สิ่งละ  ๗  บดให้กินหายแล
          ถ้าไม่ฟัง  เอาสุพรรณถันเหลือง ๑  ดินประสิวขาว ๑  ผลสลอด ๑  บดด้วยน้ำกล้วยตีบ ปั้นเท่าเมล็ดพริกไทย  กินทีละเม็ดใส่ในมะนาวกินหายแล

๑๔.   พุง        เมื่อพิการหรือแตก  ให้ขัดอก ให้ลงท้อง  ท้องขึ้นท้องพอง  ให้แน่นในอกในท้อง  บริโภคอาหารไม่ได้

     
   

           ยาแก้พุงพิการ
          ถ้าจะแก้ให้เอาเบญจกูล ๑  ขมิ้นอ้อย ๑  บอระเพ็ด ๑  รากช้าพลู ๑  ผลมะตูมอ่อน ๑ รากขัดมอน ๑  พรรณผักชี ๑  แห้วหมู ๑  เสมอภาค  ต้มให้กินบำรุงธาตุเสียก่อน
          ถ้าไม่ฟังให้เอา  หญ้าพันงูแดง ๑  รากมะดูก ๑  รากไก่ไห้ ๑  รากเบญจมาศ ๑  ใบพลูแก ๑  ต้มอาบหาย
          ถ้าไม่ฟังให้เอาเปลือกฝรั่ง ๑  พรายชะมด ๑  ต้มอาบ
          ถ้าไม่ฟังให้เอา  พิลังกาสาทั้ง  ๕  ต้มด้วยสุราให้กินหายแล

๑๕.  ปอด        เมื่อพิการหรือแตกก็ดี  อาการดุจไข้พิษ  คือ  กาฬขึ้นในปอดให้ร้อนอกกระหายน้ำ  แล้วหอบจนโครงลด  กินน้ำจนปอดลอยจึงหายอยากบางทีจนอาเจียนน้ำออกมาจึงจะหายอยาก
  
          ยาแก้ปอด         ให้เอารากกระถินพิมาน  มาต้มกินหาย
          ถ้าไม่ฟังให้เอาเปลือกมูลอ้าย ๑  เชือกเถาวัลย์ ๑  ดีงูต้น ๑  รากทรงบาดาล ๑  รากพิลังกาสา ๑  ต้มกินหาย
          ถ้าไม่ฟังให้ต้มเบญจธาตุบรรจบให้กินหายแล

     
   

๑๖.  ไส้ไหญ่        เมื่อพิการหรือแตกไซร้  คือ  กินอาหารผิดสำแดง  ให้ปวดท้อง ให้ขัดอก  บางทีให้ลง ให้อาเจียน  คือ  ลมกรรมัชวาต พัดให้เสมหะเป็นดานกลับเข้าไปในท้องในทรวงอก  แล้วให้ตัดอาหารย่อมว่าไส้ตีบ

          ยาแก้ไส้ใหญ่พิการ
          ให้เอาฝอยลมเผา  พริก  ๗  ขิง  ๗  กระเทียม ๗  หอม ๗  บดละลายน้ำร้อนให้กินหายแล
          ถ้าไม่ฟังให้เอาว่านไข่เน่า ๑  หัศคุณเทศ ๑  เปล้าน้อย ๑  พริก ๑  ขิง ๑  หอม ๑  ทำเป็นจุณละลายน้ำร้อนกิน
          ถ้าไม่ฟังให้เอาแก่นมะหาด ๑  พริก ๑  ขิง ๑  หอม ๑  กระเทียม ๑  สิ่งละ ๗  ต้มกินหายแล

๑๗.  ไส้น้อย      เมื่อพิการหรือแตก  ให้วิงเวียนหน้าตา  จะลุกยืนขึ้นให้หาว ให้เรอ  ให้จุก  ให้เสียด ให้เจ็บหลังเจ็บเอว  ให้เสมหะขึ้นคอ  ให้ร้อนคอ  ร้อนท้องน้อย  เป็นลมคลื่น  ให้ตกโลหิต  ให้ตกหนอง

ยาแก้ไส้น้อยพิการ     ให้เอาเหล้าแดง ๑  รากตะไคร้ ๑  หีบลม ๑  รากมะเดื่อปล้อง ๑  มะเดื่อชุมพร ๑  ต้มกินหายแล         

     
          อีกขนานหนึ่ง  เอาดีปลี ๑  เปล้าน้อย๑  สะค้าน ๑  รากจิงจ้อหลวง ๑  พลูป่า ๑  ขิงแครง ๑  เกลือสินเธาว์ ๑  สิริยาทั้ง  ๗  สิ่งนี้  ทำเป็นจุล  ละลายน้ำร้อนกินหายแล
          อีกขนานหนึ่งเอาใบพลวง ๑  รากอ้อยแดง ๑  รากกล้วยตีบ ๑  รากกล้วยหอม ๑  รากตาเสือ ๑  ต้มกินหายแล
          ถ้าไม่ฟังเอาใบผักหนอก ๑  รากก้างปลาแดง ๑  รากกำจาย ๑  รากป่านใบ ๑  ยอดมะม่วง ๗  ยอด  พริก  ๗  ขิง ๗  หอม ๗  กระเทียม ๗  เลือดแรด ๑  ทำเป็นจุลบดปั้นเม็ดเท่าเมล็ดพริกไทย  กินในเวลาเช้า ๆ  หายแล

๑๘.  อาหารใหม่        เมื่อพิการหรือแตกไซร้  ถ้าบริโภคอาหารเข้าไปอิ่มแล้วเมื่อใด  ก็ทำให้ร้อนท้องนัก  บางทีให้สะอึก  บางทีให้ขัดในอก  แล้วให้จุกเสียดตามชายโครง  ให้พะอืดพะอม   สมมุติว่าไฟธาตุหย่อน  ซึ่งไม่จริง  อาการอย่างนี้ย่อมเป็นโทษ  เพราะเสพอาหารที่ไม่เคยบริโภคประการหนึ่ง  อาหารดิบประการหนึ่ง  ลมกุจฉิสยาวาตพัดไม่ตลอด  ก็ให้เป็นต่าง ๆ  บางทีให้ลง  บางทีให้เป็นพรรดึก  แดกขึ้นแดกลง  กินอาหารไม่ได้

          ยาแก้อาหารใหม่พิการ
          ถ้าจะแก้ให้เอายอดไก่ให้  ๗  ยอด  พริก ๗  ขิง  ๗  กระเทียม ๗  พริกเทศทั้ง ๕  เสมอภาคบดกินหายแล
          ถ้ายังไม่ฟังให้เอาเบญจกานี ๑  พริก ๗  รากข้าวสาร ๗  ราก  ต้มกินหายแล  แล้วจึงให้ทำยาปัถวีธาตุ  เอาพริกส่วน ๑  ขิงแห้ง ๒  ส่วน  สะค้าน  ๓  ส่วน  รากช้าพลู ๔  ส่วน  รากเจตมูลเพลิง ๘ ส่วน  เปลือกโมกหลวง  หัวกกลังกา  ขมิ้นอ้อย ๑  สิ่งละ  ๑๐  ส่วน   บอระเพ็ด ๑๒  ส่วน  ดีปลี ๑๖  ส่วน  หัวแห้วหมู ๑  เปลือกไข่เน่า ๑  ดอกบุนนาค ๑  สิ่งละ ๒๑  ส่วน  ต้มกินหายแล

     
   

๑๙.  อาหารเก่า        เมื่อพิการหรือแตก คือ ทรางขโมยกินลำไส้  ถ้าพ้นกำหนดทรางแล้ว คือ ริดสีดวงคูถ
   
          ยาแก้อาหารเก่าพิการ
          ให้เอา  พญาลำแพน ๑  รากหนามแดง ๑  ฝ้ายแดง ๑  เอาทั้งราก ทั้งใบ  รากหนามมูลแรด ๑   เมื่อต้มปรุง  พริก ๗ ขิง ๗  ต้มกินหายแล
          ถ้าไม่ฟังเอา  รากผักเสี้ยน ๑  รากมะเกลือ ๑  รากมูลกาแดง ๑  ต้มปรุง  พริก ๗  ขิง ๗  กระเทียม ๗  ต้มกินหายแล
          ถ้าไม่ฟังเอา  มะกรูดผล ๑  ต้มให้สุกระอุแล้วชั่งกับเบญจกูลให้น้ำหนักเท่ากัน  จึงใส่  การบูร ๑  พริกไทย ๑  เกลือ ๑  สิ่งละ เท่า ๆ กัน สิ่งละส่วน  มหาหิงคุ์ ๑  กระเทียม ๑  สิ่งละ  ๒  ประสมเข้าด้วยกัน  บดให้กินมื้อละ ๑  สลึง  กินเช้ากินเย็น  บำรุงธาตุ  แก้ริดสีดวงคูถหายแล

     
   

๒๐.  สมองศีรษะ      เมื่อพิการแตก  ให้เจ็บในกระบานศีรษะดังจะแตก  ให้ตามืด  ให้หูตึง  ปากและจมูกเฟดขึ้น  ลิ้นกระด้าง  เดิมเป็นเพราะสันนิบาตลมปะกัง  ถ้ายาใดแก้ไม่หาย

          ยาแก้สมองศีรษะพิการ
         
ให้เอาเมล็ดพรรณผักกาด ๑  ผลผักชี ๑  หอมแดง ๑  กระเทียม ๑  ขมิ้นอ้อย ๑  ไพล ๑   ยอดกุ่มทั้ง ๒  ตำพอกกระหม่อม  ๓  วันหาย  ถ้าไม่ฟังให้กอกที่ศีรษะออกเสีย แล้วจึงให้ประกอบยาใหม่  ใบฝาง ๑  ใบตูมกาต้น ๑  มูลแรด ๑  บดด้วยน้ำส้มมะงั่ว ๑ ห่อผ้าขาวอุ่นไฟให้ร้อนประคบลงที่เจ็บ  ๓  วันหายแล  แล้วจึงให้กินยาภายใน  เปลือกโลด ๑  หญ้ารังกา ๑  หัวแห้วหมู ๑ เปลือกโมกมัน ๑  ผลผักชีล้อม ๑  ผักชีลา ๑  เปลือกสมุลแว้ง ๑  การบูร ๑  สิ่งละส่วน  ขิง  ๒  ส่วน  รากช้าพลู ๓  ส่วน  สะค้าน ๕  ดีปลี ๖  เจตมูลเพลิง ๗  ส่วน  ยาทั้งนี้ทำเป็นจุณไว้  ละลายน้ำผึ้งกินหายแล

ภาพประกอบจากอินเทอร์เน็ต    

 




คัมภีร์แพทย์แผนไทย

พระคัมภีร์ปฐมจินดา ตอนที่ ๑
พระคัมภีร์ปฐมจินดา ตอนที่ ๒ article
พระคัมภีร์ปฐมจินดา ตอนที่ 3 article
พระคัมภีร์ปฐมจินดา ตอนที่ 4 article
พระคัมภีร์กระษัย article
พระคัมภีร์ตักศิลา
พระคัมภีร์โรคนิทาน ตอนที่ ๑ article
พระคัมภีร์มหาโชตรัต ตอนที่ 1 article
พระคัมภีร์มหาโชตรัต ตอนที่ 2 article
คัมภีร์เวชศึกษา article
พระคัมภีร์ธาตุบรรจบ article
พระคัมภีร์ไพจิตร์มหาวงศ์ article
พระคัมภีร์ทิพมาลา article
พระคัมภีร์สิทธิสารสงเคราะห์ article
พระคัมภีร์มัญชุสาระวิเชียร article
พระคัมภีร์วิถีกุฏฐโรค article
พระคัมภีร์ชวดาร article
พระคัมภีร์ธาตุวิวรณ์ article
พระคัมภีร์ธาตุวิภังค์ article
คัมภีร์อติสาร article



ช่องทางใหม่กับคลีนิกการแพทย์แผนไทยพฤกษเวช
รับ ติว สอน อบรม
dot
dot
bulletสรุปเวชกรรมไทย
bulletรู้ทันโรค
bulletสาระน่ารู้
bulletโยนิโสมนสิการ
bulletยาสามัญประจำบ้าน
bulletโรคต่างๆ ในทรรศนะแพทย์แผนไทย
bulletประวัติความเป็นมาของ"ฤาษีดัดตน"
bulletย้อนรอยศาสตร์การนวด
bulletอาหารและการกินอาหารที่ทำให้เกิดโรคในคัมภีร์แพทย์แผนไทย
bulletตัวยา 9 รส
bulletน้ำมันมะพร้าว บทบาทต่อสุขภาพและความงาม


 

qrcode


Copyright © 2011 All Rights Reserved.